واکاوی سیاست های ثبات بخش و اصلاحات ساختاری نظام بانکی روسیه و استخراج دلالت های سیاستی برای اقتصاد ایران با رویکرد فراترکیب در بازه زمانی ۲۰۲۶-۲۰۰۸

پژوهش حاضر به منظور پر کردن خلاء پژوهشی موجود در مطالعه کیفی و طولی اصلاحات روسیه برای ایران، با هدف شناسایی اقدامات اصلاحی نظام بانکی روسیه در بازه پرچالش ۲۰۰۸-۲۰۲۶ (شامل بحران مالی جهانی، تحریم های گسترده غرب و پیامدهای جنگ)، تحلیل پیامدهای آن بر متغیرهای کلان و ارائه پیشنهادات کاربردی برای اقتصاد ایران که با تورم مزمن، کاهش ارزش پول و چالش های تحریمی مشابه روبه روست، انجام شده است. این مطالعه کیفی با رویکرد فراترکیب و جمع آوری نظام مند و بررسی اسنادی گزارش های تحلیلی بانک مرکزی روسیه و مقالات علمی معتبر نشان می دهد که بیشترین حجم اقدامات به حوزه نظارتی - احتیاطی (بازطراحی کفایت سرمایه و نسبت های نقدینگی) اختصاص دارد. در مرتبه بعد، پاک سازی بانک ها از طریق لغو مجوز موسسات ناپایدار و توان بخشی مالی با صندوق تثبیت بخش بانکی قرار گرفته است. تقویت نظارت مبتنی بر ریسک و حاکمیت نظارتی نیز سهم قابل توجهی داشت، درحالی که اصلاحات مرتبط با توسعه منطقه ای و حقوق ذی نفعان کمترین اولویت را دریافت کردند که نشان دهنده غلبه رویکرد ثبات محور بر رویکرد توزیعی است. از حیث پیامدها، اصلاحات به کاهش ریسک سیستمی، افزایش اعتماد عمومی، کنترل نسبی تورم و ثبات ارز انجامیده است؛ با این حال با هزینه هایی نظیر کاهش شدید تعداد بانک ها، افزایش تمرکز و انحصار، کاهش رقابت و بروز چالش های نهادی جدید همراه بوده که ضرورت توجه به جنبه های توزیعی را یادآوری می کند. مقایسه با پیشینه، هم راستایی یافته ها را از حیث ضرورت پاک سازی هدفمند، افزایش سهم بانک های دولتی و جهت گیری به سوی تاب آوری در شرایط تحریم تایید می کند. در پایان، پنج پیشنهاد مشخص برای اقتصاد ایران شامل پاک سازی هدفمند و تدریجی، نظارت مبتنی بر ریسک، توسعه زیرساخت های پرداخت مستقل، تقویت استقلال عملیاتی بانک مرکزی و ایجاد صندوق ثبات مالی ارائه می شود. موفقیت این اصلاحات در ایران، مانند روسیه، مستلزم عزم سیاسی پایدار، بستر قانونی کارآمد و زمان بندی واقع گرایانه، تدریجی و متناسب با شرایط بومی است.

کلیدواژه ها:

اصلاحات نظام بانکی ، روسیه ، بحران مالی جهانی ، ثبات مالی ، تاب آوری در برابر تحریم ها ، اقتصاد ایران