مدل های کسب وکار استارتاپ های مبتنی بر هوش مصنوعی: طبقه بندی، الگوها و تمایز نسبت به مدل های IT سنتی

در سال های اخیر، ظهور استارتاپ هایی که هوش مصنوعی (AI) را به عنوان جزء اساسی مدل کسب وکار خود به کار می برند، توجه محققان و کارآفرینان را جلب کرده است (Davenport & Ronanki, ۲۰۱۸; Rai et al., ۲۰۱۹). هرچند پژوهش های اخیر نشان می دهند که این استارتاپ ها از مدل های کسب وکار نوآورانه یا متمایز بهره می برند (Weking et al., ۲۰۲۰)، می توان استدلال کرد که هوش مصنوعی پیش تر نیز در مدل های کسب وکار به کار رفته است و بنابراین تازگی مدل های فعلی باید با دقت بررسی شود (Chesbrough, ۲۰۱۰). این پژوهش با تحلیل ۱۰۰ استارتاپ هوش مصنوعی، تلاش می کند تا تمایز مدل های کسب وکار مبتنی بر AI را نسبت به مدل های سنتی IT روشن کند. ابتدا با استفاده از داده های استخراج شده از پایگاه Crunchbase و رویکرد ترکیبی نظری-تجربی، طبقه بندی جامعی شامل ۱۱ بعد و ۳۹ ویژگی ایجاد شد و چهار الگوی اصلی از مدل های کسب وکار استارتاپ های AI شناسایی گردید: ارائه دهنده محصول یا خدمت مبتنی بر AI، تسهیل کننده توسعه، ارائه دهنده تحلیل داده و پژوهشگر فناوری های عمیق. تحلیل نتایج نشان می دهد که مدل های کسب وکار استارتاپ های AI در سه جنبه کلیدی با مدل های سنتی IT متفاوت هستند: خلق ارزش های شناختی جدید از طریق قابلیت های AI، نقش داده به عنوان منبع اصلی خلق ارزش و منطق پویا و یادگیرنده در ساختار مدل کسب وکار (Hartmann et al., ۲۰۱۶; Wiener et al., ۲۰۲۰). یافته های این پژوهش چارچوبی ساختاریافته برای درک و تحلیل مدل های کسب وکار استارتاپ های هوش مصنوعی فراهم می کند و مسیرهای پژوهشی و مدیریتی آتی را مشخص می سازد.