مالی رفتاری در حوزه سرمایه گذاری: مرور نظام مند ادبیات بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵

زمینه (Background) مالی رفتاری (Behavioral finance) زمینه ای رو به رشد است که بررسی می کند چگونه سوگیری های شناختی (cognitive biases) و عوامل روانشناختی—مانند احساسات، قواعد سرانگشتی (heuristics) و تاثیر اجتماعی—بر تصمیم گیری مالی اثر می گذارند. این مقاله بررسی می کند که چگونه سوگیری های رفتاری در پرتو تحولات اخیر فناوری و بازار تکامل یافته اند و بر رفتار سرمایه گذاری تاثیر گذاشته اند. روش ها (Methods) یک مرور نظام مند ادبیات (Systematic Literature Review - SLR) انجام شد که بر انتشارات هم ارزیابی شده (peer-reviewed) از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ متمرکز بود. در مجموع ۳۰ مطالعه با استفاده از معیارهایی شامل ارتباط، جدید بودن و تمرکز تجربی، از پایگاه های داده ای مانند Scopus، ScienceDirect و Emerald انتخاب و تحلیل شدند. ادبیات انتخاب شده بر اساس سوگیری های روانشناختی، رویکردهای روش شناختی و مضامین نوظهور در رفتار سرمایه گذار دسته بندی شد. نتایج (Results) یافته ها نشان می دهند که سوگیری های سنتی مانند اعتمادبه نفس بیش از حد (overconfidence)، رفتار گله ای (herding)، لنگرانداختن (anchoring) و زیان گریزی (loss aversion) همچنان بر رفتار سرمایه گذاری غالب هستند. علاوه بر این، این مرور سوگیری خودکارسازی (automation bias)—یک سوگیری جدیدتر ناشی از اتکای بیش از حد سرمایه گذاران به هوش مصنوعی (AI) و پلتفرم های فین تک—را شناسایی می کند. مطالعات نشان می دهند که نوآوری فناورانه، همه گیری کووید-۱۹ و افزایش فعالیت سرمایه گذاران خرد (retail investors) باعث تشدید تحریفات رفتاری (behavioral distortions) شده است. هرگونه گزارش، پاسخ یا نظر درباره این مقاله را می توانید در انتهای مقاله بیابید. نتیجه گیری (Conclusion) مالی رفتاری برای درک رفتار سرمایه گذاری در دنیای واقعی ضروری باقی می ماند. افزایش سواد مالی (financial literacy)، گنجاندن اصطلاحات رفتاری (behavioral nudges) و به روزرسانی چارچوب های نظارتی برای کاهش اثرات منفی این سوگیری ها حیاتی است. این مطالعه چشم اندازی رو به جلو در مورد ادغام بینش های رفتاری در استراتژی های سرمایه گذاری ارائه می دهد و خواستار پژوهش بیشتر در مورد امور مالی مبتنی بر هوش مصنوعی، اثرات بین فرهنگی و نقش فین تک در شکل دهی به روانشناسی سرمایه گذار است. این مطالعه یک مرور نظام مند ادبیات (SLR) از تحقیقات منتشر شده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام می دهد. این مرور، سوگیری های رفتاری کلیدی مانند اعتمادبه نفس بیش از حد، رفتار گله ای، لنگرانداختن و زیان گریزی را که همچنان بر رفتار سرمایه گذار غالب هستند، شناسایی می کند. همچنین سوگیری های نوظهور، از جمله سوگیری خودکارسازی (automation bias) ناشی از افزایش اتکا به هوش مصنوعی (AI) و پلتفرم های فین تک را برجسته می سازد. این مطالعه ۳۰ مقاله هم ارزیابی شده را با استفاده از روش شناسی های مختلف، از جمله پیمایش ها (surveys)، آزمایش ها (experiments) و مدل های اقتصادسنجی (econometric models) تحلیل کرده است.

کلیدواژه ها:

مالی رفتاری (Behavioral finance) ، مالی (financial) ، تصمیم گیری (decision making) ، مرور نظام مند ادبیات (Systematic Literature Review (SLR))