طراحی و پیاده سازی چارچوب یکپارچه سازی سامانه های مالی با رویکرد معماری سرویت گرا و کنترل های پیش گیرانه در مدیریت مالی شهرداری تهران

هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی، پیاده سازی و ارزیابی چارچوبی جامع برای یکپارچه سازی سامانه معاملات و زیرسیستم حسابداری پیمان در شهرداری تهران انجام شده است. با توجه به پراکندگی اطلاعات در ۲۲ منطقه شهری، ۷ سازمان و ۱۵ شرکت وابسته، مسئله اصلی در سه بعد فنی (ناهمگونی سامانه ها)، کنترلی (ضعف سازوکارهای پیشگیرانه) و سازمانی (مقاومت در برابر تغییر) تبیین می شود. روش شناسی: این مطالعه با رویکرد ترکیبی متوالی (کمی-کیفی) و بهره گیری از داده های طولی ۶ ساله (۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴) شامل ۱۸۵,۴۲۲ رکورد تراکنشی، ۱۲,۴۰۰ کارت پیمان و ۸,۷۰۰ قرارداد انجام شده است. تحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM-PLS)، تحلیل سری زمانی، فرآیندکاوی (Process Mining) و تحلیل تماتیک صورت گرفته است. یافته ها: پیاده سازی چارچوب پیشنهادی به افزایش ۵۸ واحد درصدی نسبت اسناد مکانیزه (از ۳۴٪ به ۹۲٪)، کاهش ۵۸ درصدی میانگین زمان صدور حواله (از ۱۲.۴ به ۵.۲ روز) و کاهش ۶۲ درصدی ایرادات حسابرسی منجر شده است. مدل معادلات ساختاری نشان داد یکپارچه سازی سامانه ها (β=۰.۷۳) و کیفیت داده (β=۰.۶۸) به ترتیب بیشترین تاثیر را بر شفافیت مالی و انضباط بودجه ای دارند. فرآیندکاوی نشان داد گلوگاه های اصلی شامل تامین اعتبار (۳۸٪ زمان) و بررسی تطابق اسناد (۲۷٪ زمان) هستند که پس از پیاده سازی به ترتیب ۴۳٪ و ۳۱٪ کاهش یافته اند. نتیجه گیری: چارچوب ارائه شده با تلفیق معماری سرویت گرا، کنترل های تطبیقی و حاکمیت داده، مدلی عملیاتی برای ارتقای شفافیت مالی، انضباط بودجه ای و کارایی عملیاتی در نهادهای عمومی با ساختار غیرمتمرکز فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

یکپارچه سازی سامانه های مالی ، معماری سرویت گرا (SOA) ، حسابداری پیمان ، حاکمیت داده ، کنترل های تطبیقی ، فرآیندکاوی ، مدیریت نقدینگی ، شهرداری تهران