طراحی چک لیست ارزیابی ریسک سرمایه گذاری در پروژه های مشارکتی شهرداری

پروژه های مشارکتی میان شهرداری ها و بخش خصوصی در ایران طی دو دهه اخیر به یکی از اصلی ترین سازوکارهای تامین مالی زیرساخت های شهری تبدیل شده اند. بااین حال، بررسی های میدانی و اسناد حقوقی موجود نشان می دهد که درصد قابل توجهی از این پروژه ها به دلیل نبود ارزیابی سیستماتیک ریسک ها پیش از انعقاد قرارداد، با شکست مواجه شده و در موارد متعددی شهرداری را به عنوان کارفرما در مراجع قضایی با محکومیت های مالی سنگین روبه رو ساخته اند. هدف اصلی این پژوهش، طراحی و اعتباربخشی به یک چک لیست عملیاتی و استاندارد برای ارزیابی ریسک سرمایه گذاری در پروژه های مشارکتی شهرداری با محوریت پنج دسته ریسک کلیدی شامل ریسک حقوقی، مالی، فنی، بازار و زیست محیطی و ایمنی است. این چک لیست با ۴۰ آیتم ارزیابی در قالب یک فرم یک صفحه ای و دفترچه راهنمای تکمیل تدوین شده و هر آیتم در طیف امتیازی صفر تا ده ارزش گذاری می گردد. خروجی ارزیابی، طبقه بندی پروژه در سه سطح ریسک پایین (امتیاز نهایی بالای هفتاد درصد حداکثر امتیاز ممکن)، متوسط (چهل تا هفتاد درصد) و بالا (زیر چهل درصد) است. اعتبارسنجی این چک لیست از طریق مطالعه تطبیقی دو پروژه مشارکتی احداث پارکینگ طبقاتی با مشخصات مشابه در دو منطقه شهری مجزا صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اعمال سیستماتیک چک لیست پیشنهادی پیش از انعقاد قرارداد، شانس موفقیت پروژه های مشارکتی را تا بیش از هفتاد درصد افزایش می دهد و از بروز دعاوی حقوقی، نیمه تمام ماندن پروژه ها و تضییع منابع عمومی جلوگیری می نماید. نتیجه نهایی آنکه الزام به استفاده از این ابزار ارزیابی در تمام مراحل تصمیم گیری سرمایه گذاری شهرداری، گامی اساسی در حرفه ای سازی مدیریت ریسک قراردادهای مشارکتی و صیانت از حقوق شهروندی است.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ریسک سرمایه گذاری ، پروژه های مشارکتی شهرداری ، چک لیست ریسک