طراحی الگوی مالی-اجرایی تهاتر دارایی های غیرمنقول شهرداری برای آزادسازی گلوگاه های ترافیکی شهری: مطالعه موردی محور دکتر حسابی و زمین بلوار مساوات در شهرداری منطقه ۱۰ شیراز

مدیریت دارایی های غیرمنقول در شهرداری ها، صرفا یک فعالیت ثبتی یا حقوقی نیست، بلکه یکی از ارکان اصلی حکمرانی مالی شهری، مولدسازی اموال عمومی و تامین زیرساخت های خدماتی به شمار می رود. در بسیاری از شهرها، بخشی از گره های ترافیکی و تعارضات کالبدی نه به دلیل فقدان طرح های توسعه، بلکه به سبب نبود سازوکارهای مالی و اجرایی کارآمد برای آزادسازی املاک معارض باقی می مانند. در این میان، تهاتر هدفمند دارایی های غیرمنقول می تواند به عنوان ابزاری هوشمند برای تبدیل املاک کم بازده یا مسئله دار به اهرمی برای حل مسائل زیرساختی شهری ایفای نقش کند. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک الگوی علمی برای بهینه سازی دارایی های غیرمنقول شهرداری از طریق تهاتر استراتژیک و با تمرکز بر مطالعه موردی زمین واقع در بلوار مساوات و ۱۸ باب مغازه واقع در محور دکتر حسابی در شهرداری منطقه ۱۰ شیراز انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد مطالعه موردی است. داده ها بر پایه تحلیل اسناد، منطق اقتصاد شهری، اصول مدیریت دارایی های عمومی، رویکردهای حسابداری بخش عمومی و الزامات اجرایی پروژه های آزادسازی معبر تفسیر شده اند. یافته ها نشان می دهد که نگهداشت دارایی های شهری در وضعیت تصرف، بلاتکلیفی یا بهره برداری غیررسمی، موجب تحمیل هزینه فرصت، تضعیف بازده اجتماعی دارایی، افزایش هزینه های مداخله آتی و اختلال در کارایی شبکه خدمات شهری می شود. همچنین مشخص شد که تهاتر دارایی ها در صورت استقرار بر مبنای ارزش گذاری کارشناسی، تعادل منافع، پذیرش ذی نفعان، کنترل حقوقی و انطباق با نیازهای ترافیکی، می تواند نسبت به تملک نقدی مستقیم، روشی کم هزینه تر، کم تنش تر و سریع تر باشد. بر این اساس، یک الگوی پنج مرحله ای شامل شناسایی دارایی مسئله دار، تحلیل تطبیقی ارزش، طراحی بسته تهاتر، استقرار سازوکار کنترل مالی و اجرای مرحله ای پیشنهاد می شود. این الگو می تواند به عنوان چارچوبی کاربردی برای شهرداری منطقه ۱۰ شیراز و سایر نهادهای مدیریت شهری در استفاده موثر از دارایی های غیرمنقول جهت حل هم زمان مسائل مالی، ترافیکی و کالبدی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

دارایی های غیرمنقول ، تهاتر املاک ، حکمرانی مالی شهری ، مولدسازی دارایی ، تعریض معبر ، شهرداری منطقه ۱۰ شیراز ، اقتصاد زمین شهری