شناسایی عوامل موثر بر تاب آوری روان شناختی کارکنان وزارت دفاع

هدف پژوهش حاضر، شناسایی، تبیین و اولویت بندی عوامل موثر بر تاب آوری روان شناختی کارکنان وزارت دفاع با بهره گیری از رویکردی ترکیبی و چندمعیاره است. با توجه به ماهیت پیچیده، چندبعدی و وابسته به زمینه ی سازمانی مفهوم تاب آوری روان شناختی، در این پژوهش از تلفیق روش های کیفی و کمی استفاده شده است. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه منابع انسانی، روان شناسی سازمانی و مدیران ارشد وزارت دفاع گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. در نتیجه این مرحله، مجموعه ای از مولفه ها و شاخص های کلیدی موثر بر تاب آوری روان شناختی استخراج و در قالب یک مدل مفهومی تدوین شد. در بخش کمی پژوهش، به منظور وزن دهی و اولویت بندی عوامل شناسایی شده، از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی استفاده گردید. بدین منظور، ماتریس های مقایسه زوجی فازی بر اساس قضاوت خبرگان تشکیل و پس از تجمیع، میانگین هندسی فازی معیارها محاسبه شد. سپس وزن های فازی نرمال شده استخراج، فرآیند غیرفازی سازی انجام و وزن های قطعی عوامل تعیین گردید. در ادامه، وزن های نهایی نرمال شده محاسبه و رتبه بندی نهایی عوامل ارائه شد. همچنین به منظور بررسی پایداری نتایج، تحلیل حساسیت در سناریوهای مختلف تغییر وزن معیار اصلی انجام گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که «حمایت مدیریتی و سازمانی» بیشترین اهمیت را در تبیین تاب آوری روان شناختی کارکنان داراست و پس از آن به ترتیب «مشارکت و اختیار عمل»، «همکاری و همبستگی گروهی»، «آموزش و توانمندسازی روانی» و «منابع درونی و معنوی» قرار می گیرند. نتایج تحلیل حساسیت نیز بیانگر پایداری رتبه بندی عوامل در سناریوهای مختلف بوده و از استحکام مدل پیشنهادی حمایت می کند. یافته های این پژوهش می تواند مبنای مناسبی برای سیاست گذاری، برنامه ریزی منابع انسانی و طراحی مداخلات مدیریتی با هدف ارتقای تاب آوری روان شناختی کارکنان در سازمان های دفاعی و امنیتی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری روان شناختی ، حمایت مدیریتی ، وزارت دفاع ، سلسله مراتبی فازی