شناسایی عوامل سازمانی، اجتماعی و فردی تقویت کننده و تهدیدکننده تاب آوری آتش نشانان ایستگاه های پرتردد شهر مشهد

هدف این پژوهش شناسایی عوامل سازمانی، اجتماعی و فردی تقویت کننده و تهدیدکننده تاب آوری آتش نشانان شاغل در ایستگاه های پرتردد شهر مشهد بود. با توجه به ماهیت پیچیده، چندبعدی و پویا بودن تاب آوری در حرفه آتش نشانی (که با مواجهه مستمر با خطر، فشارهای روانی شدید و شرایط کاری پرتنش همراه است) از رویکرد کیفی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته استفاده شد تا تجربه زیسته آتش نشانان به طور عمیق و واقعی بررسی شود. مشارکت کنندگان شامل ۱۵ آتش نشان با سابقه ۵ تا ۲۰ سال بودند که به شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده های به دست آمده با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شد. نتایج پژوهش نشان داد تاب آوری آتش نشانان تحت تاثیر سه گروه عامل قرار دارد: عوامل سازمانی، اجتماعی و فردی. در حوزه عوامل تقویت کننده، آموزش های مستمر، تجهیزات استاندارد، مدیریت حمایتی، برنامه ریزی مطلوب شیفت ها، همبستگی تیمی، اعتماد عملیاتی، روابط صمیمانه، مهارت های مقابله ای فردی، کنترل هیجان و معنابخشی به کار مهم ترین مولفه ها بودند. در مقابل، کمبود نیرو، تراکم ماموریت ها، فرسودگی ناشی از شیفت های سنگین، ضعف در حمایت روانی، تعارضات بین فردی، فشارهای اجتماعی، تجربه های آسیب زا، حساسیت هیجانی بالا و مشکلات شخصی از مهم ترین عوامل تهدیدکننده تاب آوری محسوب شدند. یافته ها نشان می دهد تاب آوری آتش نشانان نتیجه تعامل پیچیده بین ساختار سازمانی، فرهنگ تیمی و ویژگی های فردی است؛ بنابراین ارتقای تاب آوری نیازمند برنامه ریزی جامع و مداخله در هر سه سطح است. این پژوهش با ارائه شناختی عمیق از منابع و تهدیدهای تاب آوری می تواند برای مدیران آتش نشانی، برنامه ریزان آموزشی و متخصصان سلامت روان در طراحی راهبردهای ارتقای تاب آوری آتش نشانان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، آتش نشانان ، عوامل سازمانی ، حمایت اجتماعی ، عوامل فردی