تدوین چارچوب یکپارچه ارتقای پایداری مالی شهرداری ها با تاکید بر حسابداری تعهدی، شفافیت بودجه ای و کنترل انحرافات مالی

هدف این پژوهش، تدوین چارچوبی یکپارچه برای ارتقای پایداری مالی شهرداری ها از طریق پیوند نظام مند سه سازوکار مکمل شامل حسابداری تعهدی، شفافیت بودجه ای و کنترل انحرافات مالی است. مسئله اصلی آن است که بخش عمده ادبیات، این سه حوزه را به صورت جداگانه مطالعه کرده و کمتر توضیح داده است که چگونه کیفیت اندازه گیری تعهدی، افشای به موقع و قابل فهم بودجه و چرخه تشخیص و اصلاح انحرافات می توانند به طور مشترک ظرفیت نقدینگی، توان ایفای تعهدات، تداوم خدمات، انعطاف پذیری در برابر شوک ها و عدالت بین نسلی شهرداری را تقویت کنند. پژوهش حاضر از نوع کتابخانه ای و مبتنی بر مرور یکپارچه ساختاریافته است. منابع علمی داوری شده و اسناد معتبر نهادی مرتبط با مدیریت مالی عمومی، حسابداری بخش عمومی، شفافیت مالی و پایداری مالی محلی در بازه عمدتا ۲۰۲۰ تا ژوئیه ۲۰۲۶ تحلیل مضمونی شده اند. یافته های تحلیلی نشان می دهد حسابداری تعهدی زمانی به پایداری مالی منجر می شود که اطلاعات آن در بودجه ریزی، مدیریت دارایی و بدهی و تصمیم های اصلاحی استفاده شود؛ شفافیت نیز زمانی اثربخش است که از افشای صوری فراتر رفته و اطلاعات اجرای بودجه، ریسک های مالی، بدهی ها و انحرافات را به موقع، مقایسه پذیر و قابل دسترسی سازد؛ و کنترل انحرافات هنگامی نقش واسط خود را ایفا می کند که آستانه های اهمیت، مالک اقدام اصلاحی، مهلت پاسخ و سازوکار پیگیری مشخص باشد. بر این اساس، چارچوب پیشنهادی شامل سه رکن عملیاتی زیرساخت اطلاعات تعهدی، شفافیت و پاسخ گویی بودجه ای و کنترل تطبیقی انحرافات، دو لایه توانمندساز حکمرانی و ظرفیت نهادی و یکپارچگی دیجیتال داده ها و یک حلقه بازخورد میان دوره ای است. پژوهش همچنین مدل بلوغ پنج سطحی، داشبورد شاخص های هشدار زودهنگام، نقشه راه اجرا و ده گزاره قابل آزمون برای پژوهش های آتی ارائه می کند. نوآوری مقاله در تبیین اثر مکمل و غیرجمعی سه رکن و تبدیل حسابداری از ابزار گزارشگری پسینی به سامانه یادگیری و مداخله پیش نگرانه در مدیریت مالی شهری است.

کلیدواژه ها:

پایداری مالی شهرداری ، حسابداری تعهدی ، شفافیت بودجه ای ، انحراف بودجه ، کنترل مدیریت ، مدیریت مالی عمومی ، پاسخ گویی