تحلیل کیفی درک آتش نشانان از معنا و هویت شغلی در مواجهه با ماموریت های پرخطر

آتش نشانی یکی از مشاغل پرخطر و پرتنش است که ماهیت آن با مواجهه مستقیم با بحران، خطر و شرایط پیش بینی ناپذیر گره خورده است. این ویژگی ها موجب می شود آتش نشانان معنا و هویت شغلی خود را نه تنها بر اساس نقش های سازمانی، بلکه بر پایه تجربه های عملیاتی و زیسته خود شکل دهند. هدف این پژوهش بررسی درک آتش نشانان از معنا و هویت شغلی در مواجهه با ماموریت های پرخطر و تحلیل فرآیندهایی بود که در شکل گیری و تحول این هویت نقش آفرینی می کنند. پژوهش با رویکرد کیفی و استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته انجام شد و تحلیل محتوای کیفی برای استخراج مضامین و تبیین الگوهای مرتبط به کار گرفته شد. ۱۴ آتش نشان با سابقه کاری ۵ تا ۲۰ سال به صورت هدفمند انتخاب شدند تا طیفی گسترده از تجربه ها و روایت های حرفه ای جمع آوری شود. یافته ها نشان داد که هویت شغلی آتش نشانان در پیوندی تنگاتنگ با تجربه های عملیاتی، مواجهه با خطر و تعاملات گروهی شکل می گیرد. نخستین مضمون، «تجربه رسالت و ماموریت مندی» بود؛ آتش نشانان شغل خود را فراتر از یک وظیفه شغلی می دانستند و آن را نوعی رسالت انسانی تلقی می کردند که معنا و ارزش درونی به زندگی آنها می بخشد. دومین مضمون، «شکل گیری تدریجی هویت شغلی»، نشان دهنده فرایندی بود که در طول زمان و تحت تاثیر عملیات ها، هم پوشانی نقش ها و روابط همکارانه عمیق تر و واقعی تر می شود. سومین مضمون، «تاثیر مواجهه با خطر بر خودادراکی»، تجربه توانمندی و اعتمادبه نفس برخی و ترس یا فشار روانی برخی دیگر را برجسته ساخت. چهارمین مضمون، «نقش تجربه های تلخ و سخت در بازسازی هویت»، نشان داد مواجهه با مرگ، حوادث شدید و شکست های عملیاتی، لحظاتی تعیین کننده در بازتعریف نگاه آتش نشانان به خود و شغل شان ایجاد می کند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که معنا و هویت شغلی آتش نشانان فرآیندی پویا، عاطفی و عمیقا تجربی است که در بستر عملیات های پرخطر ساخته و بازسازی می شود و اهمیت توجه سازمان ها به حمایت روانی، تقویت هویت حرفه ای و برنامه های آموزشی مبتنی بر تجربه را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

هویت شغلی ، معنا ، آتش نشانان ، ماموریت های پرخطر ، تجربه زیسته