تحلیل کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در مدیریت باغات و فضای سبز شهری

رشد شتابان شهرنشینی، تمرکز فزاینده جمعیت در شهرها، گسترش کالبدی بی رویه و پیامدهای ناشی از تغییرات اقلیمی، مدیریت باغات و فضاهای سبز شهری را با چالش های پیچیده و چندبعدی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، محدودیت منابع طبیعی به ویژه آب، افزایش هزینه های نگهداری، تخریب تدریجی باغات شهری و ضرورت ارتقای کیفیت محیط زیست شهری، لزوم بهره گیری از رویکردهای نوین و ابزارهای فناورانه در مدیریت فضای سبز را بیش از پیش آشکار می سازد. سیستم اطلاعات جغرافیایی (Geographic Information System – GIS) به عنوان یکی از مهم ترین فناوری های اطلاعات مکانی، با قابلیت جمع آوری، ذخیره سازی، تلفیق، تحلیل و نمایش داده های مکانی و توصیفی، بستری کارآمد برای برنامه ریزی، پایش و تصمیم گیری هوشمندانه در حوزه مدیریت باغات و فضاهای سبز شهری فراهم می کند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–توصیفی و با بهره گیری از مطالعات اسنادی و منابع علمی معتبر، به بررسی نقش و کاربردهای GIS در مدیریت باغات و فضای سبز شهری می پردازد. در این راستا، مهم ترین کارکردهای GIS شامل شناسایی و پهنه بندی فضاهای سبز، پایش سلامت و تراکم پوشش گیاهی، مدیریت بهینه منابع آب و آبیاری، برنامه ریزی توسعه فضایی، و بهبود فرآیندهای نگهداری و بهره برداری مورد تحلیل قرار گرفته است. همچنین، مزایا، چالش ها و الزامات فنی، مدیریتی و نهادی پیاده سازی GIS در ساختار مدیریت شهری به صورت نظام مند بررسی شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که به کارگیری موثر GIS می تواند با افزایش دقت و سرعت تصمیم گیری، کاهش هزینه های اجرایی، بهینه سازی تخصیص منابع، ارتقای عدالت فضایی در توزیع فضای سبز و تقویت نظارت و پایش مستمر، نقش بسزایی در بهبود عملکرد مدیریت فضای سبز شهری ایفا کند. در نهایت، پژوهش بر این نکته تاکید دارد که توسعه و نهادینه سازی GIS در مدیریت باغات و فضاهای سبز شهری، گامی اساسی در راستای تحقق مدیریت هوشمند شهری و ارتقای پایداری زیست محیطی شهرها محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

سیستم اطلاعات جغرافیایی ، فضای سبز شهری ، باغات شهری ، مدیریت شهری ، برنامه ریزی محیطی