بررسی عوامل موثر بر مشارکت شهروندان در برنامه های ورزش همگانی شهرداری: مرور تحلیلی و ارائه مدل مفهومی چندسطحی برای مدیریت ورزشی شهری

زمینه و هدف: ورزش همگانی در سطح شهر، فقط مجموعه ای از رویدادهای تفریحی یا کلاس های کوتاه مدت نیست؛ بلکه بخشی از حکمرانی سلامت، عدالت فضایی، سرمایه اجتماعی و کیفیت زندگی شهری است. با وجود توصیه های جهانی برای افزایش فعالیت بدنی و تاکید بر نقش دولت های محلی، مشارکت شهروندان در برنامه های ورزش همگانی شهرداری ها غالبا ناپایدار، نابرابر و وابسته به شرایط محله، جنسیت، سن، هزینه، امنیت، کیفیت اطلاع رسانی و تناسب برنامه ها با نیازهای واقعی گروه های مختلف است. هدف مقاله حاضر، شناسایی و صورت بندی عوامل موثر بر مشارکت شهروندان در برنامه های ورزش همگانی شهرداری و ارائه یک چارچوب مفهومی اصیل برای مدیریت ورزشی شهری است. روش: این مقاله به شیوه کتابخانه ای و مرور یکپارچه انتقادی تدوین شد. منابع علمی و سیاستی معتبر منتشرشده تا سال ۲۰۲۵ درباره فعالیت بدنی، ورزش همگانی، مشارکت ورزشی، محیط ساخته شده، سرمایه اجتماعی، مداخلات پارک محور، مداخلات دیجیتال و حکمرانی محلی بررسی و به صورت روایی تحلیلی ترکیب شدند. مقاله حاضر مرور نظام مند PRISMA یا فراتحلیل نیست و بنابراین تعداد رکوردهای غربال شده یا اندازه اثر آماری گزارش نمی کند. برای جلوگیری از نتیجه سازی، تنها یافته هایی بیان شده اند که در منابع معتبر گزارش شده اند و برای بخش های تجربی، گزاره های پژوهشی قابل آزمون پیشنهاد شده است. یافته ها: شواهد نشان می دهد مشارکت در ورزش همگانی تحت تاثیر هم زمان پنج خوشه اصلی قرار دارد: عوامل فردی و انگیزشی؛ عوامل اجتماعی و فرهنگی؛ عوامل محیطی و فضایی؛ عوامل سازمانی و مدیریتی؛ و عوامل ارتباطی، دیجیتال و سیاستی. در این میان، دسترسی عادلانه به فضاهای امن و باکیفیت، هزینه قابل تحمل، برنامه ریزی زمانی منعطف، حمایت اجتماعی، احساس تعلق، خودکارآمدی، کیفیت مربیان، اعتماد به شهرداری، اطلاع رسانی قابل فهم و مشارکت شهروندان در طراحی برنامه ها نقش محوری دارند. اثر این عوامل خطی و یکسان نیست؛ بلکه به زمینه محله، جنسیت، سن، وضعیت اقتصادی، تجربه پیشین ورزش، محدودیت جسمی، فصل و کیفیت حکمرانی شهری وابسته است. نتیجه گیری: نوآوری مقاله، ارائه «مدل اکوسیستم مشارکت پایدار در ورزش همگانی شهرداری» است. این مدل بیان می کند مشارکت پایدار زمانی شکل می گیرد که شهروندان هم توانایی، هم فرصت و هم انگیزش لازم برای مشارکت داشته باشند و این سه مولفه با اعتماد نهادی، سرمایه اجتماعی محله ای و کیفیت تجربه خدمت ورزشی پشتیبانی شوند. بر اساس مدل پیشنهادی، شهرداری ها باید از رویکرد رویدادمحور و تبلیغاتی به سوی حکمرانی داده محور، محله محور، مشارکتی و عدالت گرا حرکت کنند.

کلیدواژه ها:

ورزش همگانی ، مشارکت شهروندان ، شهرداری ، مدیریت ورزشی ، فعالیت بدنی ، سرمایه اجتماعی ، عدالت فضایی ، مدل اکولوژیک اجتماعی