بررسی چالش ها و موانع گذار از اقتصاد خطی به اقتصاد چرخشی در ایران

افزایش مصرف منابع طبیعی، گسترش تولید پسماند و پیامدهای زیست محیطی ناشی از الگوی خطی تولید و مصرف ضرورت گذار به اقتصاد چرخشی را بیش از پیش آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی چالش ها و موانع گذار از اقتصاد خطی به اقتصاد چرخشی در ایران و با مرور و تحلیل مطالعات داخلی و خارجی مرتبط انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که این گذار ماهیتی تدریجی، چندبعدی و نظام مند دارد و تحقق آن به ایجاد تغییرات هماهنگ در ابعاد سیاسی، اقتصادی، فناورانه، آموزشی، مدیریتی و فرهنگی وابسته است. نبود سیاست ها و چارچوب های اجرایی منسجم، کمبود دانش و آگاهی تخصصی، محدودیت زیرساخت های فناورانه و اطلاعاتی، کمبود نیروی انسانی متخصص، ناکافی بودن حمایت های دولتی و سرمایه گذاری، ضعف طراحی چرخشی محصولات، پایین بودن پذیرش رویکردهای چرخشی، ضعف مشارکت عملی شرکت ها در به کارگیری شیوه های پایدار و غلبه نگاه اقتصادی بر ملاحظات زیست محیطی و اجتماعی، از مهم ترین موانع شناسایی شده در این زمینه هستند. همچنین نتایج نشان می دهد که به دلیل ویژگی های خاص ساختار اقتصادی، صنعتی، نهادی و فرهنگی، ایران نمی تواند به صورت مستقیم از الگوها و راهکارهای سایر کشورها استفاده کند و تنها پاسخگوی الزامات این گذار باشد. بر این اساس عبور از الگوی خطی و حرکت به سوی اقتصاد چرخشی در ایران نیازمند شناخت دقیق شرایط داخلی، بومی سازی راهکارها، تدوین سیاست های هماهنگ، توسعه زیرساخت های لازم و تقویت تعامل میان دولت، بخش خصوصی، مراکز علمی و جامعه است. توجه همزمان به این الزامات می تواند به کاهش موانع موجود و فراهم شدن زمینه استقرار تدریجی اقتصاد چرخشی در ایران کمک کند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد خطی ، اقتصاد چرخشی ، انرژی پایدار ، مدیریت منابع ، مدیریت پسماند