ارزیابی تطبیقی روش های برآورد مطالبات مشکوک الوصول و ارائه مدل بهینه برای مدیریت حساب های دریافتنی در شهرداری تهران

مدیریت حساب های دریافتنی و برآورد دقیق مطالبات مشکوک الوصول، از چالش های اساسی در حوزه مالی شهرداری ها است که بر نقدینگی، سودآوری و کیفیت گزارش گری مالی تاثیر مستقیم دارد. هدف این پژوهش، ارزیابی تطبیقی روش های مختلف برآورد مطالبات مشکوک الوصول و ارائه مدلی بهینه برای شهرداری تهران است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) است. در بخش کمی، داده های مربوط به حساب های دریافتنی شهرداری تهران در یک دوره پنج ساله (۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳) از صورت های مالی و دفاتر کل استخراج و با استفاده از چهار روش متداول برآورد (درصدی از فروش نسیه، درصدی از کل فروش، درصدی از مانده حساب های دریافتنی و تحلیل زمانی) محاسبه و نتایج با استفاده از معیارهای آماری میانگین قدر مطلق خطا (MAPE) و ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) مقایسه شد. در بخش کیفی، برای اعتباریابی مدل بهینه و شناسایی موانع اجرایی، از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP) با مشارکت ۲۵ نفر از خبرگان مالی شهرداری و تحلیل محتوای مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از مدیران مالی استفاده گردید. یافته ها نشان داد که روش تحلیل زمانی (Aging) با کمترین خطای پیش بینی (MAPE=۸.۲% و RMSE=۱۲.۱) دقیق ترین روش است، در حالی که روش درصدی از کل فروش با بیشترین خطا (MAPE=۲۱.۵% و RMSE=۳۴.۲) کم دقت ترین روش محسوب می شود. نتایج تحلیل AHP نیز نشان داد که خبرگان، روش تحلیل زمانی را به دلیل دقت بالاتر (وزن ۰.۴۵۲)، انطباق با ماهیت مطالبات شهرداری (وزن ۰.۳۱۲) و قابلیت اجرا (وزن ۰.۲۳۶) به عنوان روش برتر انتخاب کردند. بر اساس نتایج، مدل بهینه ای شامل ترکیب روش تحلیل زمانی با رویکرد بررسی موردی برای مطالبات با مبالغ قابل توجه، همراه با استقرار سیستم پایش هوشمند و تقویت کنترل های داخلی، برای شهرداری تهران پیشنهاد شد. پیاده سازی این مدل می تواند به بهبود مدیریت نقدینگی، کاهش هزینه های دادرسی، افزایش دقت صورت های مالی و در نهایت ارتقای پاسخگویی مالی شهرداری کمک شایانی کند.

کلیدواژه ها:

حساب های دریافتنی ، مطالبات مشکوک الوصول ، روش های برآورد ، تحلیل زمانی ، شهرداری تهران ، مدیریت ریسک اعتباری