نقش سوگیریهای شناختی در ایجاد و تداوم بی اعتمادی بین فردی: یک مطالعه مروری

اعتماد و بی اعتمادی بین فردی از مولفه های اساسی روابط اجتماعی هستند و بی اعتمادی پایدار می تواند پیامدهای قابل توجهی برای تعاملات اجتماعی، سلامت روان و کیفیت روابط بین فردی به همراه داشته باشد. اگرچه بی اعتمادی در برخی موقعیت ها می تواند پاسخی انطباقی به محیط های غیرقابل اعتماد باشد، شواهد پژوهشی نشان می دهد که سوگیری های شناختی نیز نقش مهمی در شکل گیری و تداوم آن ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سوگیری های شناختی در ایجاد و تداوم بی اعتمادی بین فردی به روش مرور روایتی انجام شد. بدین منظور منابع علمی در پایگاه های معتبر خارجی جست وجو شدند و در نهایت ۱۷ مقاله پژوهشی و ۲ منبع نظری منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ مبنای تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که سوگیری هایی مانند سوگیری نسبت دادن خصمانه، سوگیری تایید، سوگیری های درون گروهی و برون گروهی و الگوهای شناختی پارانوئید در شکل گیری و تداوم بی اعتمادی بین فردی نقش دارند. این فرایند در بستر تعامل نظریه فرایند دوگانه و چارچوب پردازش پیش بینی کننده شکل می گیرد و شدت آن تحت تاثیر عواملی همچون سبک دلبستگی و زمینه های فرهنگی قرار دارد. بر پایه این یافته ها، یک مدل مفهومی سه لایه ای شامل سطوح زمینه ای، فرایندی و محتوایی برای تبیین سازوکارهای ایجاد و تداوم بی اعتمادی بین فردی پیشنهاد شد. همچنین شواهد پژوهشی نشان داد که مداخلات مبتنی بر اصلاح سوگیری های شناختی و درمان شناختی-رفتاری می توانند به کاهش این الگوهای شناختی ناسازگار و در نتیجه کاهش بی اعتمادی بین فردی کمک کنند. نتایج این مطالعه می تواند مبنایی نظری برای طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی و نیز هدایت پژوهش های آینده در زمینه سازوکارهای شناختی اعتماد و بی اعتمادی بین فردی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

بی اعتمادی بین فردی ، سوگیری های شناختی ، سوگیری نسبت دادن خصمانه ، سوگیری تایید ، پردازش پیش بینی کننده