بررسی نقش بانکهای بین المللی در اعمال و دور زدن تحریم های مالی پیوند مدیریت ریسک بانکی و سیاست خارجی دولت ها

تحریم های مالی در دهه های اخیر به یکی از مهمترین ابزارهای سیاست خارجی دولت ها به ویژه قدرت های بزرگ تبدیل شده اند. در این میان بانک های بین المللی به عنوان بازیگران کلیدی نظام مالی جهانی نقشی فراتر از مجریان صرف تحریم ها ایفا می کنند. تصمیمات این بانک ها در حوزه هایی چون مدیریت ریسک، تطبیق مقررات، قطع یا تداوم روابط کارگزاری و مدیریت شهرت می تواند به طور مستقیم بر میزان اثربخشی تحریم های مالی یا امکان دور زدن آنها اثرگذار باشد. مسئله اصلی این پژوهش بررسی چگونگی پیوند میان مدیریت ریسک بانکی و سیاست خارجی دولت ها در فرآیند اعمال و دور زدن تحریم های مالی است و این پرسش را مطرح می کند که تا چه حد رفتار بانک های بین المللی تابع الزامات سیاست خارجی دولت ها و تا چه میزان ناشی از منطق و اقتصادی و مدیریتی مستقل است؟ سوال اصلی پژوهش این است که بانک های بین المللی چگونه از طریق ساز و کارهای مدیریت ریسک در اجرای یا تضعیف تحریم های مالی نقش آفرینی می کنند؟ در پاسخ پژوهش بر این فرضیه استوار است که هرچه هزینه های ریسک تطبیق، ریسک شهرت و ریسک حقوقی برای بانک ها افزایش یابد میزان تبعیت آنها از تحریم های مالی نیز بیشتر می شود و در مقابل در شرایطی که منافع اقتصادی یا حمایت های سیاسی دولت های متبوع وجود داشته باشد، امکان انعطاف پذیری و دور زدن تحریم ها افزایش می یابد. چارچوب نظری پژوهش بر ترکیبی از رویکرد اقتصاد سیاسی بین الملل و رئالیسم اقتصادی استوار است که در آن بانک ها به عنوان نهادهایی نیمه مستقل و در عین حال متاثر از قدرت و منافع دولت ها تحلیل می شوند. از منظر مدیریت مفاهیم ریسک، تطبیق ریسک تحریم و ریسک شهرت به عنوان متغیرهای کلیدی در تصمیم گیری بانکی مورد توجه قرار گرفته اند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر رویکرد کیفی است. شیوه گردآوری مطالب اسنادی بوده و داده ها از گزارش های بانک های بین المللی، نهادهای نظارتی مالی، اسناد رسمی تحریم ها و پژوهش های علمی معتبر استخراج شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که بانک های بین المللی در تلاقی منافع اقتصادی و فشارهای سیاسی به بازیگرانی فعال در ساختار قدرت مالی جهانی تبدیل شده اند و نقش آنها در موفقیت یا ناکامی تحریم های مالی تعیین کننده است.

کلیدواژه ها:

تحریم های مالی ، بانک های بین المللی ، مدیریت ریسک بانکی ، سیاست خارجی ، اقتصاد سیاسی بین الملل