جرائم شبکه های پنهان دارکوب و چالشهای نظام عدالت کیفری ایران

چکیده در مرحله تحقیقات محمد بشیری ۱ کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان، ایران Mohammadbasiri۴۰۲@gmail.com ظهور شبکه های پنهان و توسعه اقتصاد کیفری متکی بر رمزارزها نظام عدالت کیفری ایران را در مرحله تحقیقات مقدماتی با چالش های بنیادین فنی و رویه ای مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی این موانع و ارائه راهبردهای تقنینی و قضایی با روش توصیفی تحلیلی و تکیه بر منابع کتابخانه ای تدوین شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد قواعد سنتی آیین دادرسی کیفری که بر پایه جرائم لایه آشکار وب و ساختارهای متمرکز بنا شده اند در مواجهه با معماری، غیر متمرکز گمنامی مطلق و مسیریابی پیازی این شبکه ها کارایی خود را از دست داده اند. در مرحله کشف جرم فقدان مبنای قانونی صریح برای عملیات پوششی سایبری ضابطان دادگستری را در مرز باریک نفوذ مشروع و تحریک به جرم دام گستری گرفتار کرده است. همچنین در مرحله تحصیل ادله ماهیت فرار داده ها و تقابل الزام متهم به افشای کلید رمزنگاری با اصل منع خوداتهامی و حق سکوت غالبا به عقیم ماندن تحقیقات می انجامد. افزون بر این، ویژگی بی مکانی شبکه های تاریک اعمال قواعد کلاسیک صلاحیت سرزمینی و فرآیند معاضدت قضایی بین المللی را با بن بست روبه رو می سازد. نتایج نشان می دهد برون رفت از این بحران نیازمند تغییر پارادایم دادرسی از رویکرد منفعل به کنشگرایانه است؛ امری که در گرو تدوین نظام نامه قانونی جامع برای عملیات نفوذ، سایبری، جرم انگاری مستقل کتمان کلید، رمزنگاری، توسعه ابزارهای جرم شناسی رایانه ای زنده، تغییر مبنای احراز صلاحیت محاکم به محل بروز نتیجه نامشروع و ارتقای دیپلماسی سایبری با رویکرد داده محور می باشد.

کلیدواژه ها:

شبکه های پنهان ، تحقیقات مقدماتی ، ادله الکترونیکی ، آیین دادرسی کیفری ، عملیات پوششی ، رمزارزها