بررسی فقهی حقوقی قرض در نظام حقوقی ایران

همان گونه که میدانیم مسئله «اقتصاد» از اصول اساسی و مسائل مهم زندگی انسانهاست که در تمام ادوار و در همه اجتماعات نقش مهمی دارد و چرخ زندگی بشر به دور آن می چرخد اسلام به مسائل اقتصادی اهمیت فراوانی داده است و وجود ابواب متعدد مربوط به مبادلات مالی در فقه و قوانین اسلامی حکایت از این دارد که اقتصاد در اسلام ارزش فراوان دارد اهمیت مسائل اقتصادی تنها از این نظر نیست که تامین آزادی و استقلال و حیات مادی مردم بدون آن امکان ندارد بلکه از این نظر نیز هست که پیوند نزدیکی با مسائل زیربنایی جامعه حتی با مسائل اخلاقی دارد جریان یک اقتصاد سالم در پیکر اجتماع همچون جریان خون سالم در کالبد یک انسان است ممکن است در حال عادی توجه به نقش گردش خون در حیات یک انسان نداشته باشیم، اما به هنگامی که مجرای شاهرگ های کسی به خاطر اختلاف در سیستم ضد انعقاد با لخته های خون بسته می شود بلافاصله عکس العمل شدید آن ظاهر می گردد عضوی که مجرای خونش بسته شده فورا فلج می شود و اگر این عضو از اعضای فعالی همانند قلب یا دستگاه تنفس باشد مرگ ناگهانی را حتما با خود به همراه خواهد داشت از طرف دیگر فقر اقتصادی عوارضی در پیکر اجتماع درست همانند کم خونی و فقر الدم همراه دارد در بیماری فقر الدم چشم درست نمی بیند گوش قدرت شنوایی درست را از دست می دهد زبان به لکنت می افتد دست و پاها میلرزد و مغز هم قدرت اندیشیدن را ندارد یک اجتماع که با فقر اقتصادی یا یک سیستم مالی ناسالم دست به گریبان است توانایی و مهارت را از دست می دهد و گرفتار نارسایی های مرگباری در همه زمینه ها می شود یک سیاستمدار یک دانشمند، ماهر و یک شاعر نکته پرداز و یک تکنسین ورزیده هرگز قادر به انجام رسالت خود در جامعه نیست مگر اینکه حداقل یک زندگی اقتصادی مناسب داشته باشد. لازم به ذکر است که نماد اهمیت اقتصاد در سطح والای اسلام است و از این محور بحث قرض الحسنه بعنوان شکل گیری نظام اقتصادی جایگاه ویژه ای دارد کلیات قرض در لغت به معنای قطع کرده و بریدن است یعنی قرض نوعی جدا کردن است زمانی که گفته می شود فردی به فرد دیگری قرض داده است یعنی مالی را که او طلب می کند از خود جدا کرده و به او عطا نموده است در اصطلاح فقهی قرض آن است که کسی مال خود را به دیگری عطا کند و در این تحقیق جایگاه قرض الحسنه را از منظر روایات اهل بیت علیهم السلام از آداب و ویژگی ها و اثراتش همچنین احکام فقهی و حقوقی آن بیان نموده ایم.

کلیدواژه ها:

قرض ، ربا ، قرض ربوی ، قرض الحسنه