مقایسه تطبیقی ساختارهای حکمرانی دریایی موفق با تاکید بر ارائه الگوی مناسب برای توسعه دریامحور جمهوری اسلامی ایران

حکمرانی دریایی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین توسعه دریامحور چارچوبی برای هماهنگی سیاست ها، نهادها، قوانین و ذی نفعان در بهره برداری پایدار از منابع و ظرفیت های دریایی فراهم می آورد. در دهه های اخیر کشورهایی که از ساختارهای کارآمد حکمرانی دریایی برخوردار بوده اند توانسته اند ضمن تقویت اقتصاد آبی، امنیت دریایی، توسعه بنادر، حفاظت از محیط زیست و مدیریت پایدار منابع، جایگاه رقابتی خود را در اقتصاد جهانی ارتقا دهند. با توجه به تاکید اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران بر توسعه دریامحور، بررسی و بهره گیری از تجربیات کشورهای موفق در این حوزه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف این پژوهش مقایسه تطبیقی ساختارهای حکمرانی دریایی در کشورهای منتخب شامل نروژ، سنگاپور، هلند و استرالیا و شناسایی مولفه های موثر در موفقیت آن ها به منظور ارائه پیشنهادهایی برای ارتقای حکمرانی دریایی در ایران است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کیفی با رویکرد مطالعه تطبیقی است. داده های پژوهش از طریق بررسی منابع کتابخانه ای، اسناد راهبردی، قوانین ملی و گزارش های سازمان های بین المللی گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون و مقایسه تطبیقی تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که وجود نظام مدیریتی یکپارچه، هماهنگی بین نهادی، چارچوب حقوقی، شفاف برنامه ریزی فضایی دریایی، بهره گیری از فناوری های نوین، مشارکت موثر بخش خصوصی و جامعه علمی و استقرار نظام پایش و ارزیابی مستمر از مهم ترین عوامل موفقیت حکمرانی دریایی در کشورهای منتخب است. بر این اساس، توسعه حکمرانی دریایی در جمهوری اسلامی ایران مستلزم اصلاح ساختارهای نهادی، تقویت هماهنگی میان دستگاه های مسئول، استقرار مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی و دریایی و بهره گیری از تجربیات موفق بین المللی متناسب با شرایط بومی کشور است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، دریایی ، توسعه دریا محور ، اقتصاد آبی ، ساختار نهادی