اهداف و انگیزه های آمریکا در ترور رهبر شهید آیت الله خامنه ای؛ تحلیل سناریوهای محتمل و ارزیابی پیامدهای آن

پژوهش حاضر اهداف و انگیزه های ایالات متحده در ترور شهید آیت الله سیدعلی خامنه ای را با روش تحلیل سناریوهای رقیب و ارزیابی پسارویدادی بررسی می کند. مسئله اصلی آن است که چرا رژیم مداخله گر آمریکا به رغم امکان انتظار برای انتقال طبیعی رهبری، راهبرد حذف مستقیم راس رهبری جمهوری اسلامی ایران را برگزید و پیامدهای تحقق یافته تا پایان روز چهلم جنگ چه نسبتی با اهداف مفروض داشت. چارچوب نظری پژوهش از واقع گرایی نئوکلاسیک، ادبیات حذف، رهبری، دیپلماسی اجبار آمیز، امنیت و بقای نظام سیاسی و پیامدهای ناخواسته تشکیل شده است. داده ها از اسناد رسمی، گزارش های رسانه ای زمان مند، مقالات علمی فارسی و انگلیسی، تحلیل های اندیشکده ای و گفت وگوهای تخصصی استخراج و با چهار معیار ردپای پیشا تصمیم، انطباق با الگوی عملیات، سازگاری با رفتار پس از جنگ و مقاومت در برابر تبیین های رقیب ارزیابی شده اند. یافته ها نشان می دهد محتمل ترین تبیین ترکیبی از قطع راس، فرماندهی، حذف مانع راهبردی در برابر تسلیم، تحمیلی، بهره برداری از فرصت اطلاعاتی و پاسخ گویی به ترجیحات رژیم صهیونیستی و شبکه حامیان آن در ساختار قدرت آمریکا است. سناریوهای براندازی سریع و ایجاد خلا پایدار جانشینی با انتقال قدرت، استمرار پاسخ نظامی و شکل گیری انسجام دفاعی ناهمگون سازگاری اندکی دارند. در مقابل، عملیات از حیث اطلاعاتی و تاکتیکی موفق اما از نظر ادارسازی سیاسی و تولید نظم باثبات منطقه ای کم بازده بود و پیامدهایی چون تقویت سرمایه اجتماعی داخلی ایران، افزایش نقش آفرینی نیروهای امنیتی، تشدید انگیزه بازدارندگی و فشار بر تعهدات جهانی آمریکا را پدید آورده است. نوآوری پژوهش تفکیک احتمال نقش هر انگیزه از میزان تحقق هدف و ارائه داوری کیفی و قابل ردیابی درباره سناریوهاست.

کلیدواژه ها:

آمریکا ، جمهوری اسلامی ، ایران ، ترور ، سناریو ، رهبر