از هدف نظامی تا مسئولیت بین المللی تحلیل حمله به کشتی دنا در پرتو حقوق سخت و نرم بر مبنای دستورالعمل سنرمو

تحلیل حقوقی حمله به کشتی دنا بیش از آنکه ناظر بر توصیف یک واقعه نظامی باشد آزمونی برای سنجش نسبت میان حقوق سخت و حقوق نرم در تنظیم مخاصمات مسلحانه دریایی است. مسئله اصلی آن است که آیا هدف نظامی بودن یک شناور به تنهایی می تواند مبنای مشروعیت حمله و مانع تحقق مسئولیت بین المللی دولت مهاجم باشد یا خیر. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا بر تفکیک میان حقوق توسل به زور و حقوق حاکم بر رفتار در مخاصمه نشان می دهد که هدف نظامی بودن کشتی صرفا یکی از عناصر ارزیابی در قلمرو حقوق بین الملل بشردوستانه است و نمی تواند جایگزین بررسی مشروعیت اصل توسل به زور، ضرورت نظامی، تناسب احتیاط در حمله، رعایت حقوق دولت های ثالث و تعهدات پس از حمله نسبت به مجروحان و کشتی شکستگان شود. یافته مقاله آن است که در مخاصمات دریایی حقوق سخت و حقوق نرم رابطه ای تقابلی ندارند بلکه حقوق نرم به ویژه دستورالعمل سنرمو، نقش تفسیری، تکمیلی و هنجارساز در اجرای قواعد الزام آور ایفا می کند. از این منظر حتی اگر کشتی دنا در زمره اهداف نظامی قرار گیرد، مشروعیت حمله منوط به احراز همزمان چند سطح از الزامات حقوقی است. مشروعیت توسل به زور، رعایت قواعد حاکم بر اجرای عملیات نظامی، احترام به حقوق دولت ثالث و انجام تعهدات بشردوستانه پس از حمله؛ بنابراین نظامی بودن کشتی دنا نه مجوز مطلق حمله است و نه به تنهایی رافع مسئولیت بین المللی؛ بلکه تنها نقطه آغاز یک تحلیل چندلایه در حقوق بین الملل جنگ دریایی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

کشتی دنا ، حقوق سخت ، حقوق نرم ، دستورالعمل سن رمو ، جنگ دریایی ، توسل به زور