نقش منطقه قفقاز در شکل گیری معاهدات بین المللی منطقه از قرن ۱۹ تا به امروز

منطقه قفقاز به مثابه پل ارتباطی میان اروپا و آسیا و محل تلاقی تمدن ها و قدرت های بزرگ همواره نقش محوری در شکل گیری معاهدات بین المللی منطقه ای ایفا کرده است. این نوشتار با رویکردی تاریخی - تحلیلی و با تکیه بر منابع دست اول معاهداتی و تحلیل های حقوقی - ژئوپلیتیک، معاصر، کارکردهای متنوع قفقاز را در سیر تکوین موافقت نامه های بین المللی بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که نقش قفقاز در طول دو قرن تحولی بنیادین یافته است: از موضوع صرف معاهدات مرزی در قرن نوزدهم عهدنامه های گلستان و ترکمنچای به «بازیگر فعال و معماری ساز معاهدات چند بعدی» در دوره معاصر کنوانسیون رژیم حقوقی خزر منشور مشارکت استراتژیک آمریکا-آذربایجان، و موافقتنامه های کریدوری. این مقاله با استناد به نسخ کامل، معاهدات، اسناد رسمی سازمان های بین المللی و تحلیل های آکادمیک معتبر استدلال می کند که ویژگی های منحصر به فرد قفقاز - موقعیت کریدوری میان دو قاره، تنوع قومی - مذهبی و ذخایر عظیم هیدروکربنی - به طور فزاینده ای نه تنها بر محتوا و جهت گیری معاهدات منطقه ای بلکه بر معماری کلی نظم حقوقی و امنیتی اوراسیا تاثیر گذاشته است.

کلیدواژه ها:

قفقاز ، معاهدات بین المللی ، ژئوپلیتیک ، عهدنامه گلستان ، عهدنامه ترکمنچای ، قفقاز جنوبی ، کریدور انرژی ، سازمان امنیت و همکاری اروپا ، مناقشه قره باغ ، کنوانسیون دریای خزر