تحلیل اثرات ژئوپلیتیکی هوش مصنوعی بر الگوهای قدرت در تجارت جهانی و استراتژی شرکت های چندملیتی

هوش مصنوعی در دهه های اخیر از یک فناوری صرفا محاسباتی و سازمانی فراتر رفته و به یکی از عوامل کلیدی موثر بر قدرت اقتصادی، فناورانه و ژئوپلیتیک در نظام جهانی تبدیل شده است(Lee, ۲۰۱۸; Schwab, ۲۰۱۶). این فناوری با اتکا بر داده های کلان، الگوریتم های پیشرفته، زیرساخت های پردازشی و قابلیت های یادگیری ماشین، منطق تولید، تجارت، رقابت و حکمرانی اقتصادی را دگرگون کرده است(Brynjolfsson & McAfee, ۲۰۱۴). در چنین شرایطی، قدرت در تجارت جهانی دیگر صرفا بر پایه منابع طبیعی، نیروی کار ارزان، ظرفیت تولید انبوه یا دسترسی به بازارهای مصرف تعریف نمی شود؛ بلکه کنترل داده، تسلط بر الگوریتم ها، مالکیت زیرساخت های دیجیتال و توانایی تعیین استانداردهای فناورانه به مهم ترین منابع قدرت در اقتصاد دیجیتال تبدیل شده اند(Manyika et al., ۲۰۱۹; Porter & Heppelmann, ۲۰۱۴). هدف اصلی این مقاله، تحلیل اثرات ژئوپلیتیک هوش مصنوعی بر الگوهای قدرت در تجارت جهانی و بررسی پیامدهای آن برای استراتژی شرکت های چندملیتی است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، پژوهشی کیفی از نوع مروری–تحلیلی است که با استفاده از تحلیل اسناد، مقالات علمی معتبر و گزارش های بین المللی و با تکیه بر نظریه منبع محور شرکت و نظریه قابلیت های پویا انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی نه تنها موجب افزایش کارایی و بهره وری شرکت ها می شود، بلکه به ابزاری برای بازتعریف مزیت رقابتی، بازآرایی زنجیره های ارزش جهانی و تغییر جایگاه کشورها و شرکت ها در اقتصاد بین الملل تبدیل شده است(Barney, ۱۹۹۱; Teece, Pisano & Shuen, ۱۹۹۷). بر این اساس، شرکت های چندملیتی برای تداوم رقابت پذیری ناگزیرند در حوزه هایی مانند تحقیق و توسعه، مدیریت داده، انطباق مقرراتی، تاب آوری زنجیره تامین، مدیریت ریسک ژئوپلیتیکی و توسعه قابلیت های دیجیتال بازنگری کنند(Porter & Heppelmann, ۲۰۱۴).

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، ژئوپلیتیک فناوری ، تجارت جهانی ، شرکت های چندملیتی ، قدرت داده