مبانی و مبادی هستی شناسی در عرفان اسلامی

این مقاله با تکیه بر مبانی عرفان اسلامی به تبیین مراتب هستی و نقش انسان در نظام وجودی می پردازد. در آغاز، مفهوم عشق الهی به عنوان بنیاد تصوف معرفی می شود؛ عشقی که موجب تعالی روح، تصفیه باطن و آمادگی انسان برای دریافت انوار حقیقت است. سپس ساختار هستی در عرفان به صورت مراتب پی در پی شرح داده می شود: عالم ارواح با دو شاخه کروبیان و روحانیان، عالم جبروت به عنوان مظهر اعیان ثابته و واسطه میان غیب و شهادت، عالم ملکوت به عنوان مرتبه مثال متصل و منفصل و جایگاه ظهور حقایق لطیف، و عالم ناسوت که مرتبه ماده و محسوسات است. در ادامه مرتبه انسان کامل به عنوان جامع همه ی اسماء و مراتب وجودی و مظهر اتم حق تحلیل می شود، مرتبه ای که با حقیقت محمدیه پیوند دارد و سرچشمه ظهور عالم دانسته می شود. پایان بخش مقاله بررسی لطایف سبعه است که مراحل سیر و سلوک انسان را از طبع تا اخفی نشان می دهد. مقاله نشان می دهد که در عرفان اسلامی فهم مراتب وجود بدون توجه به جایگاه انسان کامل و سیر درونی او از طریق لطایف سبعه امکان پذیر نیست.

کلیدواژه ها:

عرفان ، اسلامی ، مراتب ، وجود ، عشق الهی ، تصوف ، عالم ارواح