شناسایی و ساختارسازی سنجه های پیشبین و هشدارهای سیستماتیک احتکار کالا در زنجیره تامین

هدف از این پژوهش شناسایی و ساختارسازی سنجه های پیشبین برای تشخیص زودهنگام احتکار کالا در زنجیره تامین می باشد. احتکار به عنوان یکی از عوامل اخلالگر در جریان عادلانه توزیع موجب نوسان قیمت، کمبود مصنوعی و کاهش شفافیت بازار می شود؛ از این رو طراحی یک چارچوب نظام مند برای رصد نشانه های اولیه آن اهمیت زیادی در سیاست گذاری و مدیریت زنجیره تامین دارد. در این راستا تمرکز پژوهش بر استخراج شاخص هایی است که بتوانند پیش از بروز بحران، رفتارهای غیر عادی در موجودی، جریان سفارش، الگوی توزیع و سطح عرضه را آشکار سازند. در این پژوهش، سنجه های پیشبین در چند بعد اصلی شامل شاخص های موجودی، شاخص های رفتاری بازیگران زنجیره، شاخص های قیمتی و شاخص های جریان اطلاعات دسته بندی و ساختارسازی می شوند. افزایش نامتعارف موجودی در انبار، کاهش ناگهانی عرضه در سطح خرده فروشی، شکاف میان حجم تولید و توزیع، نوسانات غیرعادی قیمت و تاخیرهای تکرارشونده در ثبت یا اعلام داده ها می توانند به عنوان هشدارهای اولیه احتکار تلقی شوند. ساختارسازی این سنجه ها امکان می دهد که ارتباط میان علائم راکنده به صورت یک الگوی منسجم تحلیل شده و سطوح مختلف ریسک احتکار شناسایی شود. یافته مورد انتظار این چارچوب، ارائه یک نظام هشدار سیستماتیک برای نهادهای نظارتی، تصمیم گیران و مدیران زنجیره تامین است تا بتوانند با اتکا به داده های عملیاتی و تحلیلی مداخله ای به موقع و هدفمند انجام دهند. این رویکرد علاوه بر افزایش شفافیت و کاهش آسیب پذیری بازار به بهبود تاب آوری زنجیره تامین و پیشگیری از بروز بحران های ناشی از کمبود مصنوعی کمک می کند. در نتیجه، شناسایی و اولویت بندی سنجه های پیشبین می تواند مبنایی کاربردی برای طراحی سامانه های هوشمند پایش و مقابله با احتکار کالا فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

احتکار کالا ، زنجیره تامین ، سنجه های پیش بین ، سیستم هشدار زودهنگام ، شفافیت زنجیره تامین