مروری بر نقش تحول آفرین هوش مصنوعی در تقویت حاکمیت شرکتی و مهار فرار مالیاتی

هدف این مقاله مروری تبیین نقش تحول آفرین هوش مصنوعی در تقویت حاکمیت شرکتی و مهار فرار مالیاتی است. فرار مالیاتی شرکتی ریشه در ناکارآمدی های ساختاری حاکمیت شرکتی و عدم تقارن اطلاعاتی میان مدیران و سهامداران دارد. پیشرفت های فناوری های نوین به ویژه هوش مصنوعی افق های تازه ای را برای تقویت مکانیزم های نظارتی گشوده است. این پژوهش با اتکا بر چارچوب نظری تلفیقی از نظریه عاملیت، نظریه نهادی و مدل پذیرش فناوری به بررسی این پرسش می پردازد که هوش مصنوعی چگونه می تواند مکانیزم های نظارتی حاکمیت شرکتی را در جهت کاهش فرار مالیاتی تقویت نماید و چه موانعی بر سر راه این یکپارچگی وجود دارد. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی با کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، افزایش شفافیت، شناسایی الگوهای پنهان تقلب و ارائه قابلیت های پیش بین کننده می تواند به عنوان مکملی قدرتمند در کنار سازوکارهای سنتی حاکمیت شرکتی عمل نماید. در بستر ایران پژوهش ها نشان می دهد که هر چند سازوکارهای سنتی حاکمیت شرکتی تاثیر منفی بر فرار مالیاتی دارند، اما به دلیل توسعه نیافتگی ساختارهای نهادی اثر بخشی آن ها محدود است. همچنین مطالعات داخلی بیانگر ظرفیت بالای روش های هوش مصنوعی در شناسایی مودیان متقلب است. با وجود این ظرفیت ها، کاربست هوش مصنوعی در ایران با چالش هایی نظیر کمبود زیرساخت های دیجیتال، فقدان مهارت های تخصصی، مقاومت سازمانی و خلاهای قانونی و اخلاقی مواجه است. این مقاله با ارائه چارچوبی جامع برای حکمرانی مالیاتی مبتنی بر هوش مصنوعی راهکارهای عملی برای سیاست گذاران، هیئت های مدیره و نهادهای نظارتی در جهت بهره برداری اثر بخش از این فناوری تحول آفرین ارائه می نماید.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، حاکمیت شرکتی ، فرار مالیاتی ، شفافیت اطلاعاتی ، نظام مالیاتی