تضاد منافع و چالش های حاکمیت شرکتی تحلیل انتقادی نقش سهامداران نهادی و دولت در هیئت مدیره شرکت های پذیرفته شده در بورس ایران

ساختار مالکیت در بازار سرمایه ایران به دلیل حضور پررنگ نهادهای عمومی غیر دولتی، بانک ها و صندوق های بازنشستگی، الگویی متمایز از بازارهای توسعه یافته ارائه می دهد. این مقاله با رویکردی تحلیلی مروری به واکاوی نقش سهامداران نهادی و دولت در ترکیب هیئت مدیره شرکت های بورسی ایران می پردازد. هدف اصلی این پژوهش تبیین چالش های ناشی از تضاد منافع میان این سهامداران کلان و سهامداران خرد است که در بستری از ضعف مکانیزم های حمایتی حقوقی و عدم تقارن اطلاعاتی بروز می کند. یافته های این مطالعه نشان می دهد که حضور دولت و نهادهای وابسته در هیئت مدیره اغلب منجر به انتصابات سیاسی به جای شایسته سالاری شده و فرآیندهای تصمیم گیری استراتژیک را با اولویت های کلان اقتصادی و بودجه ای، فراتر از سودآوری مستقیم، بنگاه مواجه ساخته است. همچنین پدیده مالکیت تو در تو و معاملات با اشخاص وابسته، به عنوان مکانیزم های پنهان تونل زنی منابع شفافیت اطلاعاتی را تهدید کرده و کارایی حاکمیت شرکتی را با چالش مواجه کرده است. در نهایت این مقاله ضمن نقد قوانین فعلی تجارت و دستورالعمل های حاکمیت شرکتی سازمان بورس، راهکارهایی نظیر تقویت استقلال واقعی اعضای هیئت مدیره، اصلاح ساختار کمیته های تخصصی به ویژه کمیته حسابرسی و کاهش نفوذ مستقیم دولتی در فرآیندهای مدیریتی را برای بهبود کیفیت حاکمیت شرکتی در ایران پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

حاکمیت شرکتی ، سهامداران نهادی ، مالکیت دولتی ، تضاد منافع ، بازار سرمایه ایران