جایگاه و کارکردهای فرهنگی تاریخی و نمادین می و شراب در شاهنامه فردوسی

شاهنامه اثر حماسی ابرقهرمانانه فردوسی به عنوان یک شاهکار ادبی و تاریخی در ایران به طور بی نظیری جایگاه دارد. این کتاب نه تنها حاکی از ریشه های فرهنگی، اخلاقی و اعتقادی جامعه ایرانی، است بلکه چون یک منبع بی سابقه حوادث تاریخی، آداب و رسوم و فلسفه انسانی می باشد به عنوان راهنمایی برای درک شناخت جامعه ایرانی در دوره های مختلف زمان در نظر گرفته می شود. شاهنامه با زبانی زنده و شاعرانه تاریخ هزاره های پیش از اسلام را به تصویر می کشد و در عین حال نمادین ترین داستان های حماسی را در قالب شعر و افسانه روایت می کند؛ این امر باعث می شود که شاهنامه نه تنها یک کتاب ادبی بلکه یک منبعی برای یادگیری تاریخ، ادبیات، هنر و زبان فارسی باشد. بررسی آداب و رسوم ایرانیان به مانند می و شراب در شعر فردوسی موجب می شود تا یک تصور درست از می نوشی ایرانیان در اسطوره، افسانه و تاریخ به دست آوریم. این تحقیق به دنبال شناخت و روشن ساختن این رسم فراگیر بین ایرانیان بوده و همچنین تحلیل محتوای کیفی کتابخانه ای و گردآوری مطالب است. در این پژوهش با بررسی منابع تاریخی، ادبی و فنی مرتبط با مصرف شراب در ایران به دستاوردهای زیر دست پیدا شد: نخست شواهد تاریخی نشان می دهد که شراب در ایران به عنوان نوشیدنی مقدس و نماد فرهنگی در تمام اقشار جامعه حضور داشته و در مراسم های مختلف کهنگی، ادبی و دینی به کار رفته است؛ دوم تحلیل آثاری که در آنها فردوسی به عنوان شخصیتی در روایات حماسی به منظور بیان پیام های اخلاقی و عرفانی از نمادهای شراب بهره مند می شود نشان می دهد که شراب در شاهنامه نه تنها ابزار حاوی رموز اخلاقی بلکه نمادی از قدرت، دانش و زندگی پس از مرگ است؛ سوم بررسی داستان های حماسی و افسانه ای که توسط فردوسی به صورت شاعرانه و با تاکید بر اهمیت شراب در فرهنگ ایرانی نقل شده نشان دهنده تاثیر عمیق شراب بر ادبیات و فلسفه ایرانی در آن دوره است و چهارم با مقایسه این دیدگاه ها با متن های معاصر و نظارت های شرعی، به دست آوردن تصویری جامع از جایگاه شراب در ایران و تاثیر آن بر هنر و ادبیات امکان پذیر شد. این یافته ها نشان می دهند که شراب نه تنها به عنوان ماده مصرفی بلکه به عنوان نشان هویت ارتباط انسان با طبیعت و همسو با ادبیات حماسی، جایگاه ویژه ای در تاریخ و فرهنگ ایران دارد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه فردوسی ، ایران ، می ، شراب