کودک در وضعیت بحران بازنمایی هویت و عاملیت کودک در ادبیات کودک و نوجوان معاصر با تاکید بر تجربه های زیسته، جنگ، فقدان و آسیب اجتماعی

ادبیات کودک و نوجوان فراتر از کارکردهای آموزشی و سرگرم کننده عرصه ای برای بازنمایی تجربه های انسانی، اجتماعی و فرهنگی کودک و بستری برای شکل گیری تصویر او در نظام های معنایی جامعه است. در بسیاری از روایت های سنتی، کودک عمدتا در جایگاه موجودی وابسته و منفعل در برابر جهان بزرگسالان بازنمایی شده است؛ اما ادبیات کودک معاصر با توجه به تغییر نگرش ها نسبت به مفهوم کودکی زمینه ظهور کودک به عنوان سوژه ای دارای هویت، صدا و توانایی کنشگری را فراهم کرده است. مسئله اصلی این پژوهش بررسی چگونگی بازنمایی کودک در موقعیت های بحرانی و تحلیل نقش تجربه هایی همچون جنگ، فقدان و آسیب های اجتماعی در شکل گیری هویت و عاملیت او در روایت های ادبی کودک و نوجوان است. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و با بهره گیری از روش تحلیل متن به مطالعه آثار منتخب ادبیات کودک و نوجوان معاصر می پردازد تا شیوه های بازنمایی کودک، میزان حضور او به عنوان کنشگر روایت و نحوه مواجهه اش با بحران های فردی و اجتماعی را بررسی کند. چارچوب نظری پژوهش بر مفاهیم سوژه، عاملیت، تجربه زیسته و مطالعات کودکی استوار است. این پژوهش می کوشد نشان دهد که بازنمایی کودک در ادبیات معاصر از تصویر کودک آسیب پذیر و صرفا نیازمند حمایت فراتر رفته و به سوی ترسیم کودکی حرکت کرده است که در دل تجربه های دشوار به درک موقعیت خود، بازسازی هویت و تعامل فعال با جهان پیرامون می پردازد.

کلیدواژه ها:

ادبیات کودک و نوجوان ، کودک به مثابه سوژه ، هویت ، عاملیت ، کودک ، تجربه زیسته ، بحران ، بازنمایی