بررسی جریان سیال ذهن در زمان سمفونی مردگان اثر عباس معروفی

رمان سمفونی مردگان اثر عباس معروفی یکی از برجسته ترین آثار داستانی ادبیات معاصر ایران به شمار می آید که به دلیل ساختار روایی نوآورانه و بهره گیری از تکنیک های مدرن، روایت همواره مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. یکی از مهم ترین ویژگی های این رمان استفاده از تکنیک جریان سیال ذهن در بازنمایی تجربه های درونی شخصیت ها و ایجاد ساختاری چندلایه در روایت است. زمینه این پژوهش بر اهمیت بررسی شیوه های نوین روایت در ادبیات معاصر و نقش آنها در تعمیق شخصیت پردازی و انتقال مفاهیم اجتماعی و روان شناختی استوار است. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی چگونگی به کارگیری تکنیک جریان سیال ذهن در رمان سمفونی مردگان و تحلیل نقش آن در شکل دهی به ساختار روایی، پرداخت شخصیت ها و انتقال مضامین اثر است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای است؛ به این صورت که ابتدا مبانی نظری مربوط به جریان سیال ذهن در روایت شناسی بررسی شده و سپس با تحلیل متن رمان جلوه های این تکنیک در ساختار روایی، زبان و سبک اثر و نیز در ذهنیت شخصیت های اصلی مانند آیدین و اورهان تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که عباس معروفی با بهره گیری از شگردهایی چون تک گویی درونی، تداعی آزاد، گسست زمانی، تغییر زاویه دید و زبان شاعرانه توانسته ساختاری ذهن محور و چندصدایی در روایت ایجاد کند که تجربه های درونی شخصیت ها را به شکلی عمیق و ملموس به مخاطب منتقل می کند. همچنین نتایج نشان می دهد که پیوند میان ساختار سمفونیک رمان و جریان سیال ذهن باعث شکل گیری ریتمی ذهنی و هماهنگ در روایت شده و به هویت زیبایی شناختی اثر غنا بخشیده است.

کلیدواژه ها:

جریان سیال ذهن ، سمفونی مردگان ، عباس معروفی ، ساختار روایی