واکاوی الگوی تقابل دیپلماسی و جنگ در روایت ارنواز و شهناز در شاهنامه

شاهنامه فردوسی افزون بر آنکه بزرگترین متن حماسی زبان فارسی است عرصه ای برای بازنمایی مفاهیم بنیادینی چون قدرت، عدالت، خشونت، خرد، صلح و مقاومت نیز به شمار می آید. در این میان روایت ارنواز و شهناز دو دختر جمشید که در دوران سلطه ضحاک به اجبار به همسری او در می آیند، یکی از مهم ترین بسترهای تحلیل مناسبات دیپلماسی و جنگ در متن شاهنامه است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر خوانش متن شاهنامه می کوشد نشان دهد که ارنواز در جایگاه کنشگری خردمند و دیپلماتیک و شهناز در نقش نمادین گرایش به جنگ و نظامی گری دو الگوی متفاوت از مواجهه با بحران را نمایندگی می کنند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که فردوسی در این روایت نه تنها تضاد میان شمشیر و سخن را بازنمایی می کند بلکه نسبت میان مقاومت، نرم دیپلماسی، اجبار و بقا در ساختار استبدادی را نیز برجسته می سازد. همچنین میراث این دو الگو در روایت های بعدی شاهنامه به ویژه در شخصیت ایرج استمرار می یابد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، ارنواز ، شهناز ، دیپلماسی ، جنگ ، ضحاک ، ایرج ، مقاومت