ارائه یک چارچوب «اجرائی و فناورانه ثبت هوشمند باغات و اراضی کشاورزی» در راستای قانون «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»

حق مالکیت، یکی از حقوق بنیادین بشر است که همواره در طول تاریخ مورد توجه بوده است. در ایران، دو قانون بسیار مهم در خصوص املاک کشور تصویب شده است که در واقع مکمل یکدیگر هستند: «قانون جامع حدنگار (کاداستر)»، و «قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول». در واقع از اجتماع این دو قانون، شاهد تحولی هستیم که پس از دوره ای نه چندان طولانی، تمامی املاک سراسر کشور دارای سند رسمی خواهد شد و پس از آن، هرگونه نقل و انتقال اموال غیرمنقول به صورت رسمی انجام خواهد گرفت. یکی از مهمترین مسائلی که این روزها به صورت جدی در دستور کار سازمان ثبت اسناد و املاک کشور قرار گرفته، پیاده سازی «قانون الزام» می باشد. دفاتر اسناد رسمی نیز در کنار سازمان ثبت، مهمترین بازوی اجرایی این قانون به حساب می آیند. این قانون، با هدف ایجاد نظم حقوقی و کاهش دعاوی، ارتقاء امنیت حقوق مالکیت، افزایش شفافیت اقتصادی، و توسعه دولت هوشمند، تحولی اساسی در نظام قضایی کشور ایجاد کرده و بسترهای جدیدی را برای ثبت، مدیریت و تبادل اطلاعات مالکیتی فراهم می کند. اجرای موفق این قانون، مستلزم طراحی، توسعه و بهره برداری از مجموعه ای از سامانه ها و زیرسامانه ها با رعایت الزامات خاص حقوقی و امنیتی، همکاری بین دستگاه ها، و آموزش مستمر است. در این مستند، ابتدا برخی از مهمترین ابعاد قانون «الزام» بررسی شده، سپس تعدادی از مهمترین مسئولیت ها و تکالیف سازمان ثبت، دفاتر اسناد رسمی و مشاوران املاک در اجرای این قانون، تشریح شده است. همچنین با بیان مواد مختلف قانون و آیین نامه های اجرایی آن، به بررسی الزامات سامانه ای و ملاحظات امنیتی پرداخته ایم؛ و نهایتا یک چارچوب اجرایی در پیاده سازی این قانون مورد مطالعه قرار گرفته، و با بکارگیری فناوری های نوین، دیجیتال و هوشمند به ارائه یک «چارچوب اجرائی و فناورانه ثبت هوشمند باغات و اراضی کشاورزی» پرداخته ایم. در این چارچوب، تصاویر ماهواره ای و داده های مکانی، پس از پیش پردازش و استخراج ویژگی ها، همراه با اطلاعات ثبتی، توسط الگوریتم طبقه بندی Random Forest مورد تحلیل قرار گرفته و پرونده ها بر اساس سطح ریسک و احتمال صحت مالکیت در سه گروه کم ریسک، میان ریسک و پرریسک دسته بندی می شوند تا نقش تصمیم یار برای کارشناسان ثبت ایفا نمایند. نتایج شبیه سازی نشان داد که مدل قادر است با تفکیک پرونده ها، مسیر رسیدگی مناسب را پیشنهاد داده و از انجام بررسی های غیرضروری جلوگیری کند. همچنین یافته های پژوهش بیانگر آن است که تلفیق فناوری های سنجش از دور، GIS، هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در کنار الزامات قانونی ثبت رسمی، می تواند به افزایش دقت، سرعت، شفافیت و کاهش هزینه های فرآیند ثبت باغات و اراضی کشاورزی فاقد سند کمک کند.

کلیدواژه ها:

سازمان ثبت اسناد و املاک ، قانون «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» ، دفاتر اسناد رسمی ، دلالان معاملات ، الزامات سامانه ای ، ثبت هوشمند باغات و اراضی کشاورزی ، فناوری های دیجیتال و هوشمند