تحلیل جامع آسیب پذیری زنجیره تامین انرژی جهانی متمرکز بر دو تنگه راهبردی هرمز و باب المندب

این مقاله با هدف تحلیل جامع آسیب پذیری زنجیره تامین انرژی جهانی متمرکز بر دو تنگه راهبردی هرمز و باب المندب نگارش شد. پژوهش مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات علمی و گزارش های نهادی، مطالعه موردی اختلالات تاریخی و سناریوپردازی سه گانه (اختلال محدود، اختلال گسترده-موقتی، اختلال بلندمدت سیاسی-نظامی) است. چارچوب تحلیلی سه بعدی (ژئوپلیتیک، زیرساختی-فنی/سایبری و اقتصادی-بازاری) انتخاب شد تا مکانیسم انتقال شوک از سطح منطقه به بازار جهانی تشریح گردد. یافته ها نشان می دهد: اولا سهم قابل توجه عبور نفت خام و LNG از این تنگه ها، امکان ایجاد تاثیر سریع بر قیمت و عرضه جهانی را حفظ کرده است؛ ثانیا تمرکز تولید و صادرات در چند کشور، ریسک سیاسی را تشدید می کند؛ ثالثا هم افزایی تهدیدات فیزیکی و سایبری تاب آوری زیرساخت ها را به شدت کاهش می دهد؛ و رابعا فقدان سازوکارهای عملیاتی دائمی منطقه ای موجب واکنش های پراکنده و ناکارآمد به اختلالات می شود. مقاله بر ضرورت بسته سیاستی سه سطحی تاکید می کند: اقدامات فوری (تقویت هشداردهی، هماهنگی گشت ها، مکانیسم های مالی اضطراری)، اقدامات میان مدت (تنوع بخشی مسیرها، افزایش ذخایر استراتژیک، تقویت امنیت سایبری) و اقدامات ساختاری بلندمدت (شتاب بخشی به گذار انرژی، نهادسازی منطقه ای، توسعه شبکه های بین منطقه ای). نتیجه گیری کلی این است که تا زمان تکمیل گذار انرژی، تنها از طریق همسویی هم زمان ابزارهای فنی، دیپلماتیک، مالی و نهادی می توان ریسک های مرتبط با گلوگاه های دریایی را به طور موثر کاهش داد و تاب آوری زنجیره تامین را تضمین کرد.

کلیدواژه ها:

زنجیره تامین انرژی ، انرژی جهانی ، آسیب پذیری ، تنگه هرمز ، تنگه باب المندب