مقایسه نقش حمایت والدین و معلمان در کاهش اضطراب تحصیلی دانش آموزان تیزهوش و دانش آموزان استثنایی

این پژوهش با هدف مقایسه نقش حمایت والدین و معلمان در کاهش اضطراب تحصیلی دانش آموزان تیزهوش و دانش آموزان استثنایی انجام شده است. اضطراب تحصیلی به عنوان یک تجربه هیجانی ناخوشایند مرتبط با تکالیف و موقعیت های تحصیلی، تاثیرات عمیقی بر عملکرد یادگیری و سلامت روان دانش آموزان دارد. این پدیده در گروه های خاصی از دانش آموزان از جمله تیزهوشان که با فشارهای ناشی از انتظارات بالا و نیاز به چالش های متناسب مواجه هستند و دانش آموزان استثنایی که ممکن است با موانع یادگیری، چالش های اجتماعی و نیاز به حمایت های تخصصی روبه رو باشند اهمیت ویژه ای پیدا می کند. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد مقایسه ای و اجرای آن به صورت کتابخانه ای و میدانی است. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقاطع متوسطه اول و دوم پایه هفتم تا دوازدهم در مدارس عادی، تیزهوشان و استثنایی شهر تهران به همراه والدین و معلمان آنها می باشد. نمونه گیری به روش تصادفی چند مرحله ای انجام شد و حجم نمونه بر اساس محاسبات آماری ۳۰۰ دانش آموز (۱۰۰ نفر تیزهوش، ۱۰۰ نفر استثنایی، ۱۰۰ نفر عادی) و به همراه والدین و معلمان مربوطه در نظر گرفته شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استاندارد اضطراب تحصیلی اسپنس (۱۹۹۸)، پرسشنامه ادراک حمایت والدین و پرسشنامه ادراک حمایت معلمان بود. داده ها پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و به کارگیری آزمون های تحلیل واریانس یک طرفه (ANOVA)، آزمون تعقیبی توکی، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه گام به گام تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که سطح اضطراب تحصیلی در دانش آموزان استثنایی (میانگین ۴۲.۲۷) بالاتر از دانش آموزان تیزهوش (میانگین ۳۵.۳۸) و آنها نیز بالاتر از گروه عادی (میانگین ۲۸.۶۳) است. حمایت والدین و معلمان با کاهش اضطراب تحصیلی همبستگی منفی معناداری داشت به طوری که حمایت والدین در دانش آموزان استثنایی (ضریب بتا ۰.۳۴) و حمایت معلمان در دانش آموزان تیزهوش (ضریب بتا ۰.۲۹) نقش پررنگ تری ایفا می کرد. نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که ترکیب حمایت والدین و معلمان توانست ۴۵% از واریانس اضطراب تحصیلی را در کل نمونه پیش بینی کند (R=۰.۴۵). نتیجه گیری می شود که هر دو نوع حمایت برای کاهش اضطراب تحصیلی ضروری است اما طراحی مداخلات حمایتی باید متناسب با نیازهای خاص هر گروه صورت گیرد. سرمایه گذاری بر ایجاد و تقویت ارتباطات حمایتی در خانواده و مدرسه نه تنها به کاهش اضطراب تحصیلی کمک می کند بلکه زمینه را برای رشد همه جانبه، افزایش اعتماد به نفس و دستیابی به پتانسیل کامل تحصیلی و فردی دانش آموزان فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

اضطراب ، تحصیلی ، حمایت والدین ، حمایت معلمان ، دانش آموزان تیزهوش ، دانش آموزان استثنایی ، سلامت روان ، عملکرد تحصیلی