تحلیل جامعه شناسی فرهنگی از گسترش مینیمالیسم در میان جوانان طبقه متوسط شهری ایران

در سال های اخیر گرایش به مینیمالیسم به عنوان یک سبک زندگی نوظهور در میان جوانان طبقه متوسط شهری ایران مشاهده می شود. مینیمالیسم در این گروه نه تنها به معنای کاهش مصرف و ساده زیستی بلکه به منزله راهبردی فرهنگی برای مواجهه با فشارهای اقتصادی، هویتی، زیباشناختی و رسانه ای عمل می کند. پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد جامعه شناسی فرهنگی و چارچوبی ترکیبی شامل نظریات بوردیو، گیدنز و باومن به تحلیل معناها، انگیزه ها و سازوکارهای اجتماعی شکل دهنده این گرایش می پردازد و به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که مینیمالیسم برای جوانان طبقه متوسط شهری ایران چه معانی فرهنگی دارد و چه نیروها و سازوکارهایی گسترش آن را توضیح می دهند؟ روش تحقیق به صورت ترکیبی مصاحبه کیفی با ۲۵ جوان طبقه متوسط ۱۸ تا ۲۵ سال و پرسشنامه کمی با ۲۳۰ پاسخ دهنده انجام شده یافته ها نشان می دهد مینیمالیسم پدیده ای چندبعدی است که ترکیبی از عوامل فرهنگی (سرمایه فرهنگی، ارزش های زیبایی شناختی، رسانه ای و اقتصادی) و نوعی واکنش فرهنگی به مصرف گرایی، آشفتگی اقتصادی و بحران معناست و در عین حال به عنوان ابزار تمایز فرهنگی در میان جوانان عمل می کند. همچنین شبکه های اجتماعی نقش مهمی در ترویج زیبایی شناسی مینیمالیستی و بازتولید نمادین این سبک زندگی دارند. در مجموع مینیمالیسم در ایران یک پدیده تک سبب گرایانه نیست بلکه مبتنی بر پیوند میان عوامل اقتصادی، فرهنگی و رسانه ای است که علاوه بر کاهش مصرف مادی، رفتارهای نمادین جدیدی برای بازسازی هویت و نشان دادن تمایز فرهنگی تولید می کند.

کلیدواژه ها:

مینیمالیسم ، جامعه شناسی فرهنگی ، طبقه متوسط ، سبک زندگی ، مصرف فرهنگی ، نسل جوان