نقش مصالح مرسله در استنباط احکام شرعی از دیدگاه مذاهب اسلامی

مصلحت همان گونه که در رفتارهای فردی از سان ها در گستره مادیات و معنویات مورد توجه قرار می گیرد و هر انسانی بر اساس علت غایی و انگیزه خاصی، به ظهور رفتار معینی اقدام می کند و در انگیزه های خود، مصالح فردی، اجتماعی، خانوادگی و همچنین مادی و معنوی را مدنظر قرار می دهد در امور شرعی نیز جوانب مختلف این پدیده از اهمیت بیشتری برخوردار است و حتی اهمیت مصلحت در احکام شرعی را می توان مضاعف دانست؛ زیرا احکام اسلامی متضمن احکام ثابت و متغیر و مسوول حل بحران ثابتات دین و متغیرات زمان و مقتضیات متحول است. اینجاست که دانشمندان اسلامی از دیر زمان به این موضوع مهم توجه نموده و در مباحثی تحت نام مقاصد الشریعه و یا مصالح شرعی به بیان این مطالب پرداختند و اینکه آیا مصالح می تواند در استنباط احکام شرعی نقشی داشته باشد یا خیر معمولا به سه رویکرد یا جریان برمی خوریم که عبارت از رویکرد مصلحت گرایانه افراطی که مصلحت را حتی بر نص مقدم می شمارند، رویکرد مصلحت گریزی که به مصالح اهمیتی قایل نیستند و جریان معتدل که در استنباط و تغییر احکام نقشی برای مصالح قایل اند.

کلیدواژه ها:

مصلحت ، مصالح ، مصالح مرسله