نقش تعالیم شیعه و اهل بیت اطهار و مقایسه با نظریه های روانشناسی مدرن

با توجه به نقش موثر روانشناسی و گسترش روز افزون آن در جامعه مدرن، پژوهش ها و نظریه های گوناگون در این زمینه ارائه شده است. در ایران نیز با توجه به اینکه یکی از شاخه های علوم انسانی می باشد و تقریبا تحت تاثیر نظریه های غربی می باشد مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته و تلاش شده است که نظریه هایی در این خصوص ارائه دهند. از طرفی، در مقایسه با مبانی ناب اسلامی که در این خصوص ارائه شده است پژوهش های موجود سهم مکتب اهل بیت (ع) در تبیین مفاهیم روان شناختی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. هر چند آیات قرآنی فراوان مرتبط با اصولی که در روانشناسی مطرح می شود وجود دارد اما مکتب جامع و کامل تشیع، با تاکید بر جایگاه عقل، اختیار، خودسازی، تزکیه نفس، امید، صبر، توکل، محبت، عدالت و کرامت، انسانی ظرفیت قابل توجهی برای جامعیت بر بحث سلامت روانی و یافته های روانشناسی مدرن دارد. آموزه های هر یک از ائمه اطهار مانند امام علی(ع) در نهج البلاغه، امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه، امام باقر(ع)، امام صادق(ع) و سایر ائمه اطهار (ع) نه تنها ابعاد اخلاقی شخصیت انسان را تبیین می کنند بلکه الگوهایی کامل تری از یک انسان در جهت تکامل دنیایی و الهی تبیین کرده اند. متاسفانه عدم پژوهش های آماری روش های ذکر شده در مبانی تشیع امکان تحلیل و اثبات کارایی آن را در مقایسه با نظریه های روانشناسی مدرن که به روش تجربی و ارائه نتایج آماری دارد ندارد. هدف مقاله حاضر تحلیل ظرفیت های روانشناختی تعالیم شیعه و بررسی امکان بهره گیری از آنها در مباحث روانشناسی معاصر خصوصا سلامت روانی است. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای است. داده ها از منابع معتبر فارسی شامل آثار، حدیثی اخلاقی، تفسیری و پژوهش های حوزه روانشناسی اسلامی گردآوری و تحلیل شده اند.

کلیدواژه ها:

روان شناسی مدرن ، تعالیم ، تشیع ، سلامت روان ، ائمه اطهار ، نفس ، معنویت