شرف نامه نظامی در آیینه اخلاق غمخواری: تطبیق شخصیت اسکندر با مولفه های نظریه نل نادینگز

نظریه اخلاق غمخواری نل نادینگز، با تاکید بر رابطه، همدلی، توجه و مسئولیت پذیری، یکی از رویکردهای اثرگذار در بازاندیشی اخلاق معاصر به شمار می آید؛ رویکردی که در برابر نظام های اخلاقی خشک و قاعده محور، بر پیوندهای انسانی و مراقبت از دیگری استوار است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد کیفی، می کوشد نشان دهد که شخصیت اسکندر در شرف نامه نظامی گنجوی تا چه اندازه می تواند در پرتو مولفه های اخلاق غمخواری نادینگز خوانده شود و آیا می توان او را نمونه ای از یک رهبر اخلاقی و غمخوار دانست یا خیر. در این پژوهش، هفت مولفه اصلی نظریه نادینگز، یعنی غمخواری برای اندیشه ها، غریبه ها، چرخه درونی، خویشتن، دیگرخواهی، جهان بشرساخته و پیوستگی، مبنای تحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که نظامی در تصویرپردازی از اسکندر، صرفا بر قدرت، فتوحات و وجه حماسی او تکیه نمی کند، بلکه ابعادی از توجه به دیگری، مسئولیت پذیری، خردورزی و پیوند اخلاقی با جامعه را برجسته می سازد. هرچند بازنمایی این مولفه ها در سراسر متن یکسان و بی تناقض نیست، اما مجموع شواهد نشان می دهد که شرف نامه می تواند به منزله متنی اخلاقی-فرهنگی خوانده شود که در آن، مشروعیت رهبری با میزان توجه به انسان، دانش و استمرار ارزش های انسانی پیوند می خورد. بر این اساس، پژوهش حاضر نشان می دهد که شرف نامه نه تنها اثری حماسی، بلکه متنی قابل تامل در بازنمایی الگوهای رهبری اخلاقی در سنت ادبی فارسی است.

کلیدواژه ها:

اخلاق غمخواری ، نل نادینگز ، شرف نامه نظامی ، اسکندر ، رهبری اخلاقی