بررسی نقش قهرمان در رمان خاک سرخ بر اساس نظریه ساختارگرای ولادیمیر پراپ

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش قهرمان در رمان خاک سرخ اثر شهره وکیلی بر اساس نظریه ی ساختارگرای ولادیمیر پراپ انجام شده است. مساله ی اصلی این تحقیق آن است که چگونه کارکردها و کنش های قهرمان در این رمان با الگوهای ساختاری پراپ هم خوانی دارد و تا چه حد می توان ساختار روایت را بر مبنای الگوی کنش گران او تبیین کرد. رمان خاک سرخ با محوریت شخصیت هایی که در بستر حوادث جنگ و پیامدهای آن در شهرهای تبریز و تهران زندگی می کنند، روایتی از آوارگی، ویرانی، ترس، و فروپاشی روابط انسانی ارائه می دهد و از خلال خاطرات مادام لیدا، پیوندی میان تجربه ی جنگ جهانی دوم و جنگ داخلی برقرار می سازد. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه ی دقیق متن و استخراج کارکردهای روایی در چارچوب نظری پراپ است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ساختار روایت در خاک سرخ از الگوی کنش قهرمان پراپ تبعیت می کند؛ قهرمان در مسیر کنش خود از مرحله ی فقدان و بحران تا بازگشت و آگاهی پیش می رود و در این مسیر، کنش های یاریگر و بازدارنده متعددی را تجربه می کند. با این حال، وکیلی با نگاهی انسان گرایانه و جهان شمول، قهرمان خود را نه در پیروزی نهایی بر شر، بلکه در تلاش برای بازیابی هویت و معنا در جهانی جنگ زده بازنمایی می کند که همین امر موجب تمایز اثر از ساختارهای کلاسیک و برجسته شدن بعد انسان شناختی آن شده است.

کلیدواژه ها:

ساختارگرایی ، ادبیات پایداری ، رمان ، پراپ ، شهره وکیلی ، خاک سرخ