بازخوانی تاثیر ادبیات فارسی کلاسیک بر شکل گیری و تکوین مکتب رمانتیسیسم در اروپا

این پژوهش با اتکاء بر رهیافتی تطبیقی و با بهره گیری از چارچوب نظری مطالعات پسااستعماری و به ویژه مفهوم «بازنمایی» ادوارد سعید، به واکاوی ژرفانمایانه نقش ادبیات فارسی در تکوین گفتمان رمانتیسیسم اروپایی می پردازد. استدلال محوری آن است که ترجمه آثار شاعران کلاسیک ایران، به ویژه «دیوان حافظ» توسط یوزف فون هامر-پورگشتال (۱۸۱۲-۱۸۱۳) و «گلستان سعدی» به قلم آندره دو ریه (۱۶۳۴)، نه به عنوان پدیده هایی حاشیه ای، بلکه به مثابه «رخداد»هایی تعیین کننده در گسست از پارادایم مسلط عقلانی عصر روشنگری عمل کردند. این مقاله با تحلیل بینامتنی «دیوان غربی-شرقی» (۱۸۱۹) گوته به عنوان نمونه اعلای این تاثیرپذیری، نشان می دهد که چگونه مفاهیم بنیادین رمانتیک از قبیل «عاطفه گرایی افراطی»، «طبیعت به مثابه موجودیتی زنده و مقدس»، «فردیت عرفانی» و «طغیان علیه نهادهای سنتی» در گفت وگوی مستقیم با جهان بینی شاعرانه حافظ و سعدی بازتعریف و تقویت شدند. همچنین، با بررسی دریافت فریدریش نیچه از حافظ در «دانش طربناک» (۱۸۸۲) به عنوان تجسم «روح آزاد» و اخلاق اربابی، و نیز تاثیر ساختار روایی-اخلاقی گلستان سعدی بر نقد اجتماعی ولتر در «زراد» (۱۷۴۷)، این پژوهش به تبیین این می پردازد که چگونه «شرق» بازنمایی شده در ادبیات فارسی، به «پروژه ای» حیاتی برای خودانتقادی فرهنگ اروپا و صورتبندی آلترناتیوهای زیبایی شناختی و ایدئولوژیک در آستانه دوران مدرن تبدیل گردید.

کلیدواژه ها:

ادبیات تطبیقی ، رمانتیسیسم ، حافظ ، گوته ، نیچه ، سعدی ، شرق شناسی ، دیوان غربی-شرقی