بررسی تطبیقی اندیشه رضایت و پذیرش تقدیر الهی در باب پنجم بوستان و قرآن کریم

این پژوهش به بررسی تطبیقی اندیشه «رضا و پذیرش تقدیر الهی» در باب پنجم بوستان سعدی و آیات قرآن کریم می پردازد. باب پنجم این اثر که شامل بیش از دویست بیت و دوازده حکایت است، به طور مستقیم به موضوع قضا و قدر و مقام رضا اختصاص دارد و از مهم ترین جلوه های آموزه های اخلاقی و عرفانی در ادبیات فارسی به شمار می رود. روش تحقیق حاضر از نوع مطالعات تطبیقی–تحلیلی و با رویکردی کیفی است. داده ها به صورت کتابخانه ای گردآوری و در دو مرحله تحلیل شدند: نخست، مفاهیم کلیدی «رضا»، «قضا» و «قدر» از آیات قرآن کریم استخراج گردید؛ سپس، حکایات و ابیات باب پنجم بوستان سعدی با این آموزه ها مقایسه شد. یافته ها نشان می دهد که سعدی با بهره گیری از زبان ساده، تمثیل های روشن و حکایات روزمره، آموزه های قرآنی درباره حتمیت تقدیر، ناتوانی انسان در برابر مشیت الهی و ضرورت رضایت و تسلیم در برابر آن را به تصویر کشیده است. نتایج پژوهش بر چهار اصل اساسی تاکید دارد: اصالت تقدیر الهی در نظام هستی، بیهودگی مقاومت در برابر قضا و قدر، مقام رضا به عنوان راهکار نهایی برای آرامش معنوی، و توانایی سعدی در ترجمه مفاهیم انتزاعی قرآنی به زبان قابل فهم برای عموم. این بررسی نشان می دهد که بوستان سعدی نه تنها بازتابی از آموزه های قرآنی است، بلکه پلی میان ادبیات فارسی و معارف اسلامی ایجاد می کند.

کلیدواژه ها:

رضا ، قضا و قدر ، بوستان سعدی ، قرآن کریم ، باب پنجم