بررسی تطبیقی "تفریحات شب" اثر محمد مسعود و "بیروت ۷۵" اثر غاده السمان با تکیه بر مسائل اجتماعی

این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی به بررسی بازتاب مسائل اجتماعی در دو رمان «تفریحات شب» اثر محمد مسعود و «بیروت ۷۵» اثر غاده السمان می پردازد. نتایج نشان می دهد که هر دو اثر، ادبیات را به عرصه ای برای نقد ساختارهای اجتماعی بدل می کنند و مولفه هایی چون فقر، بی عدالتی، فساد، سرخوردگی نسل جوان، تقابل سنت و مدرنیته و نقد نظام آموزشی را در مرکز روایت قرار می دهند. در «تفریحات شب»، این مسائل بیش از هر چیز در پیوند با بحران معیشت، نابرابری ساختاری و ناکارآمدی نهادهای آموزشی و اداری بازنمایی شده و به فرسایش اخلاقی و روانی نسل جوان می انجامد. «بیروت ۷۵» نیز با ترسیم چهره ای چندلایه از شهر بیروت، شکاف های طبقاتی، فشارهای ایدئولوژیک و بحران هویت را برجسته می کند و نشان می دهد که چگونه بی عدالتی و فساد در تار و پود زندگی روزمره نفوذ کرده و سرخوردگی و فروپاشی درونی شخصیت ها را رقم می زند. مقایسه این دو رمان آشکار می سازد که نویسندگان، با وجود تفاوت های فرهنگی و سبکی، در نقد واقعیت اجتماعی همسو هستند. مسعود بیشتر با زبانی صریح و رئالیستی به نقد ساختارهای بیرونی می پردازد، در حالی که غاده السمان با روایتی شاعرانه و روان کاوانه، لایه های درونی و عاطفی بحران را واکاوی می کند. با این حال، در هر دو اثر، انسان معاصر قربانی مناسبات نابرابر اجتماعی و تضادهای ارزشی معرفی می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که این رمان ها نه تنها بازتاب دهنده واقعیت های اجتماعی زمانه خویش اند، بلکه به ارتقای آگاهی انتقادی و بازاندیشی در ساختارهای مسلط یاری می رسانند و از این حیث جایگاهی برجسته در ادبیات اجتماعی معاصر عربی و فارسی می یابند.

کلیدواژه ها:

ادبیات تطبیقی ، داستان ، محمد مسعود ، غاده السمان ، تفریحات شب ، بیروت ۷۵