بازخوانی تربیتی گلستان سعدی: الگویی برای تربیت "معلم-اخلاق محور" در تراز نظام آموزشی ایران

این پژوهش با هدف «تبیین الگوی تربیت معلم اخلاق محور بر اساس بازخوانی تربیتی کتاب گلستان سعدی» و با تاکید بر قابلیت های کاربردی این اثر در نظام تربیت معلم ایران انجام شده است. این مطالعه با بهره گیری از «روش تحلیل محتوای کیفی» و با اتخاذ رویکرد «تفسیری-هرمنوتیکی» به تحلیل متن کامل گلستان سعدی (تصحیح غلامحسین یوسفی، ۱۳۹۸) پرداخته است. نمونه گیری به صورت هدفمند و معیارمند از بین حکایات و کلمات قصار انجام شده و داده ها با استفاده از «کدگذاری موضوعی» مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته های تحقیق نشان می دهد گلستان سعدی با دارا بودن منظومه ای کامل از مفاهیم تربیتی، می تواند به عنوان منبعی معتبر برای «طراحی الگوی معلم اخلاق محور» مورد استفاده قرار گیرد. مهم ترین مولفه های استخراج شده شامل: حکمت عملی و خردورزی، عدالت تربیتی، مدارای فعال، صداقت ارتباطی، قناعت عزتمند، صبر راهبردی و هنر مدیریت تعامل می باشد. همچنین، تحلیل حکایات نشان داد که گلستان از ظرفیت بالایی برای طراحی «موقعیت های آموزشی-اخلاقی» و «موردکاوی های تربیتی» در کارگاه های مهارت آموزی برخوردار است. گلستان سعدی نه تنها به عنوان یک اثر ادبی، بلکه به مثابه «منبعی غنی برای برنامه درسی تربیت معلم» قابل بازخوانی است. این پژوهش «الگوی عملیاتی سه بعدی» شامل: بعد شناختی (تقویت بینش اخلاقی)، بعد مهارتی (تقویت توانش ارتباطی) و بعد نگرشی (تقویت منش تربیتی) را پیشنهاد می دهد. اجرای این الگو می تواند به کاهش شکاف موجود بین نظریه و عمل در تربیت معلم منجر شده و هویت حرفه ای معلمان را در تراز نظام اسلامی-ایرانی تقویت کند.

کلیدواژه ها:

گلستان سعدی ، تربیت معلم ، ادبیات تعلیمی ، دانشگاه فرهنگیان ، تحلیل محتوای کیفی