سیر تحول مفهوم منجی در شعر و زبان و ادبیات فارسی

باور به منجی و موعود، از کهن ترین و پایدارترین مفاهیم در فرهنگ و ادبیات فارسی است. این اندیشه در شعر فارسی از قرن چهارم هجری تا دوران معاصر، در قالب های مختلفی همچون قصیده، غزل، مثنوی و شعر اجتماعی بازتاب یافته است. در این مقاله، سیر تاریخی و تحولی این باور بررسی شده و نشان داده می شود که مفهوم منجی در شعر فارسی، همواره بین دو نگاه «مهدی بیرونی» و «مهدی درونی» در نوسان بوده است؛ از انتظار مهدی به عنوان شخص حقیقی و مصلح جهان تا تجلی انسان کامل و نور حق در درون هر انسان. بررسی آثار شاعران برجسته مانند فردوسی، سنایی، عطار، مولانا، حافظ، صائب تبریزی و شاعران معاصر، نشان می دهد که موعودگرایی در شعر فارسی نه تنها بیانگر ایمان مذهبی، بلکه بیانگر امید، عدالت خواهی و بیداری روحی و اجتماعی انسان است.

کلیدواژه ها:

منجی ، مهدویت ، شعر فارسی ، انتظار ، عرفان