تلوین و تمکین در سیر سلوک عرفانی در آثار مولانا

تلوین و تمکین از مفاهیم بنیادین در عرفان اسلامی اند که به ترتیب ناظر بر ناپایداری احوال سالک و ثبات مقام عارف در سیر سلوک معنوی هستند. این دو مفهوم، به ویژه در آثار مولانا، جایگاهی محوری دارند و به عنوان شاخص هایی برای تبیین مراتب مختلف تجربه عرفانی به کار گرفته شده اند. مولانا با زبانی تمثیلی، شاعرانه و گاه انتقادی، تلوین را نشانه اسارت سالک در زمان، حال و دگرگونی های نفسانی می داند و تمکین را مرتبه ای فراتر از تغییرات می داند یعنی احوالی که سالک در آن به ثبات، آرامش و اتصال پایدار به حقیقت می رسد. هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل چگونگی بازنمایی مفاهیم تلوین و تمکین در آثار مولانا، به ویژه مثنوی معنوی، و تبیین نسبت آن ها با سیر سلوک عرفانی است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی _ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل متون عرفانی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مولانا تلوین را مرحله ای اجتناب ناپذیر اما ناپایدار در مسیر سلوک می داند و تمکین را غایت این مسیر معرفی می کند؛ غایتی که در آن، سالک از قید زمان، استدلال عقل جزوی و دگرگونی های احوالی رها شده و به ثبات شهودی دست می یابد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تمکین در اندیشه مولانا نه به معنای توقف و ثبات زمان، بلکه به معنای پایداری در شهود حق و عبور از دوگانگی هاست.

کلیدواژه ها:

مولانا ، تلوین ، تمکین ، سلوک عرفانی ، مثنوی معنوی ، عرفان اسلامی