زبان حافظ در ترسیم فضاهای محسوس

حافظ شیرازی را اغلب با ایهام، رمز و چندمعنایی می شناسیم؛ اما کمتر به نقش بنیادین جهان محسوس در زبان او پرداخته شده است. این مقاله با روش تحلیل محتوای کیفی و چارچوب معناشناسی شناختی «لیکاف و جانسون» و نظریه آمیختگی حسی «سینستزیا» نشان می دهد که حافظ چگونه از عناصر عینی قابل لمس، دیدن، شنیدن، چشیدن و بوییدن برای ترسیم مفاهیم انتزاعی؛ مانند: عشق، رندی، حیرت و بی اعتباری دنیا بهره می برد. یافته ها حاکی از آن است که «باد»، «زلف»، «می»، «گل»، «جام» و «چشم» در شعر او نه تزیین، بلکه ارکان اصلی یک نظام نشانه شناختی منسجم هستند که «واقعیت زیست شده» را به «حقیقت ماندگار» پیوند می زند. نتیجه گرفته می شود که نوآوری جاودانه ی حافظ نه در گریز از عینیت، بلکه در «تعالی بخشی به محسوسات» است.

کلیدواژه ها:

حافظ ، فضای محسوس ، آمیختگی حسی ، سینستزیا ، معناشناسی شناختی ، استعاره ی مفهومی ، رندی