نکوهش شاهان در شاهنامه فردوسی

نکوهش شاهان و نقد قدرت یکی از مضامین بنیادین و تامل برانگیز در شاهنامه فردوسی است که بازتاب دهنده دیدگاه حکیمانه و اخلاقی او نسبت به جایگاه پادشاهی است. برخلاف بسیاری از متون حماسی که صرفا به ستایش فرمانروایان می پردازند، فردوسی نگاهی انتقادی و عبرت آموز به پادشاهان دارد. از نظر فردوسی، «فره ایزدی» شرط اصلی پادشاهی است. زمانی که پادشاه از دادگری، خرد و یزدان پرستی فاصله می گیرد، این فره از او گسسته می شود. نکوهش فردوسی زمانی به اوج می رسد که پادشاه به جای «سایه ی خدا»، به «مستبد خودکامه ای» بدل می شود که جان و مال مردم را بی ارزش می شمارد. بزرگ ترین گناه پادشاهان در شاهنامه، غرور و تکبر است.

کلیدواژه ها:

شاهنامه فردوسی ، نکوهش شاهان ، دادگری ، خودکامگی ، کیکاووس ، گشتاسب