واکاوی طنز و کنایه در ادب فارسی: از عبید زاکانی تا حافظ ابوالفضل فلاحپوری

طنز و کنایه از ابزارهای قدرتمند در ادب فارسی برای نقد اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و حتی فلسفی بوده اند. این مقاله به بررسی تطبیقی طنز و کنایه در آثار دو تن از برجسته ترین نمایندگان این حوزه، عبید زاکانی و حافظ، می پردازد. عبید زاکانی به عنوان یکی از پیشگامان طنز صریح و بی پرده اجتماعی شناخته می شود که در آثار خود به نقد فساد، ریاکاری و ناهنجاری های زمانه می پردازد. در مقابل، حافظ از طنز و ایهام به شیوه ای لطیف تر و چندلایه برای بیان اندیشه های عمیق فلسفی، عرفانی و اجتماعی بهره می برد. این پژوهش با بررسی پیشینه ی تاریخی و اجتماعی دوران هر دو شاعر، به تحلیل شیوه ها، مضامین و کارکردهای طنز در آثار آن ها پرداخته و نقاط اشتراک و افتراق این دو رویکرد را تبیین می کند. هدف این مقاله، شناخت بهتر از جایگاه و اهمیت طنز و کنایه در ادب فارسی و نقش آن در بازتاب تحولات فکری و اجتماعی جامعه ایرانی است.

کلیدواژه ها:

طنز ، کنایه ، عبید زاکانی ، حافظ ، ادب فارسی ، نقد اجتماعی ، نقد ادبی