بررسی فقهی باروری های پسامرگ با رویکرد انتقال اسپرم متوفی به زوجه اش از منظر نصوص و روایات

امروزه حفظ نسل و ازدیاد جمعیت یکی از مهم ترین و امنیتی ترین مسائل بشری است که جایگاه خود را به عنوان یک مسئله ژیوپولیتیک حتی در میان دولتمردان، باز کرده و در همین راستا تلاش های فراوانی در جهت ازدیاد نسل و حل معضل ناباروری انجام پذیرفته است. یکی از همین تلاش ها که بشریت را به آینده، حل مسئله ناباروری، خوش بین و امیدوار کرده، مسئله «باروری های پسامرگ» است که خوشبختانه، به تازگی در مراکز علمی پزشکی و دانشگاهی جهان و ایران جایگاه خود را یافته و حتی در میان زوجین نابارور تقاضا دارد. بنابراین لازم است که به موازات این تحقیقات پزشکی، پژوهش های فقهی و اجتهادی نیز در مراکز فقهی و حوزه های علمیه بر روی آن صورت پذیرد. باروری های پسامرگ انواع مختلفی دارند که ما در این مقاله به بررسی اجتهادی باروری های پسامرگ با رویکرد استخراج اسپرم شوهر پس از مرگ یا انجماد اسپرم شوهر پیش از مرگ و انتقال به رحم زوجه شرعی وی از منظر نصوص و روایات می پردازیم. میان فقهای امامیه در باب مشروعیت این امر، اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی فقها، مسئله را به انحلال یا عدم انحلال رابطه و علقه زوجیت، بعد از مرگ «زوج» باز می گردانند؛ یعنی مرگ را منحل علقه زوجیت دانسته و این عمل را حرام می دانند و برخی مرگ را منحل علقه زوجیت، تا پس از انقضاء عده زوجه دانسته و گروه آخر مرگ را مطلقا منحل کننده علقه زوجیت تا ابد نمی دانند و هر یک برای نظریه خویش، استدلالی آورده اند که در این نوشتار به شیوه کتابخانه ای به بررسی دیدگاه و مناقشه در ادله ایشان خواهیم پرداخت. در نهایت به نظر می رسد با توجه به قصور نصوص آیات و روایات در این باب، ناگزیر به مراجعه به اصول عملیه اصل استصحاب و اصل برایت هستیم و با توجه به وجود مقتضی و فقدان مانع در باروری های پسامرگ، مشروع دانستن پدیده مزبور ارجح است.

کلیدواژه ها:

باروری پس از مرگ ، علقه ارتباط زوجیت ، مشروعیت ، نصوص ، روایات