ارزیابی عقل سکولار و عقل دینی در مقررات حقوق بشر بین المللی (مطالعه مصداقی کودکان ART)

عقل سکولار و عقل دینی علی رغم رویکردهای گوناگون در تحلیل مسائل اجتماعی و حقوقی در اعمال گزاره های اجتماعی، اخلاقی و حقوقی، مدعی سعادت نوع بشر اند. مساله تحقیق این است که در تدوین اسناد بین المللی حقوق بشر از جمله اعلامیه جهانی و پیمان های حقوق بشر ۱۹۶۶ تا چه میزان از عقل و دین در تنظیم این اسناد و مقررات بین المللی بهره گرفته شده است. در دهه های اخیر مدعیان عقل سکولار با اتکاء به همین منبع دست به صدور، تدوین، تصویب و اعلام مواضع حقوق بشری به منظور استقرار صلح و امنیت بین المللی زده اند اما آیا این اسناد به معنی واقعی کلمه جهانی و تضمین شده اند؟ هدف مقاله این است که با تکیه بر آموزه های دینی و مصادیق عینی مشترک آن با عقل سکولار به دنبال تبیین و ارائه راهکار مناسب برای تکوین قواعد حقوق بشر مبتنی بر عقل و دین باشد. پرسش اصلی مقاله این است که عقل و دین در تکوین قواعد حقوق بشر چه جایگاهی دارند؛ همانندی ها و تفاوت های این دو مبنا چیست؟ فرضیه تحقیق آن است که در تدوین این اسناد حقوق بشری از تمامی ظرفیت های دینی در کنار عقل استفاده نشده است و این اسناد به دلیل اتکاء به مبانی عقل سکولار نتوانسته اند تمامی نیازهای مادی و معنوی بشر را مورد شناسایی و تضمین قرار دهند. روش تحقیق مقایسه ای تطبیقی است. نظریه تحقیق و یافته های کلی مقاله نشان می دهد اگر دین و عقل دینی به عنوان یکی از مهم ترین عناصر تکوین قواعد حقوق بشر در نظر گرفته نشود این قواعد استحکام و استمرار لازم را برای اجرا نخواهند داشت. بعلاوه، شناسایی کامل و تضمین واقعی اسناد بین المللی حقوق بشر از سوی همه کشورها مستلزم استفاده از تمامی ظرفیت های آموزه های دینی در کنار عقل برای تدوین، تکمیل و در مواردی تجدید نظر در این اسناد است. تطبیق موضوع بر کودکان ART به این جمع بندی می رسد که بر اساس عقل سکولار انواع تصرفات و اقدامات در زمینه باروری توجیه می شود و کرامت کودک با تعریف سکولار از آن مطرح می گردد اما بر اساس عقل دینی احکام توارث و تعیین آب و ام در زمینه های اهداء رحم، جنین و اسپرم محدود به قلمرو ارزش های دینی می گردد.

کلیدواژه ها:

عقل ، دین ، عقل الهی ، عقل سکولار ، حقوق کودک ، کودکان ART